තුන් වන පරිච්ඡේදය –
“මහත්තයා, සෙල්ලම කරා ඉතින් ඇති. දැන් ගෙට එන්න.”
මෙහෙම වචන දවසකට දෙතුන් වතාවක්වත් ඇසෙයි. සමහර වෙලාවට අප සෙල්ලම නවතා ගෙට යන්නේ ධර්මසිංහ මහතා තර්ජනාත්මකව හඬ නැඟූ විටය. තුන් හාර මසක් ගිය පසු ඉල්ලේ හාමිනේ, සෝමලතාත් ගුණදාසත් මා සමඟ සෙල්ලමට දුවන විශාක්වීමට උත්සාහ කළාය.
“එයාට ආසයි සෙල්ලමට,” කියමින් ඉස්කෝල් හාමිනේ මාව ගැන කියනවා මට ඇසුණි.
මුහුදු ගිය සැටි
දෙසතියක් ගත වීමට පෙර මගේ පන්තියේ එක් ළමයෙකු හැර අනෙක් සියලු දෙනාම මගේ යහළුවෝ වුණා. මගේ යහළුවා නොවුණේ පළමු දවසේම මට “ගල් ඉබ්බා” කියලා සරදම් කළ ඒ ළමයාය. ළමයින් සමඟ යහළුවීම නිසා පාසලට යාම මට සතුටක් වූවත්, පොත්පත් ඉගෙනීම නම් මගේ සතුටට හේතුවක් වුණේ නැහැ.
පාසලේදී අපට කියවන්න ලැබුණේ බර වචන වලින් පිරුණු, බර අවවාද වලින්ද තද වූ පොත්ය. ධර්මසිංහ මහතා අපට ඉගැන්වූයේද, මහත් බරක් හිස මත දරාගෙන ඉන්න කෙනෙකු වගේමය.
මං එළිමහනේ සෙල්ලමට ඉතාම ආසාවෙන් හිටපු නිසා සෝමලතාත් ගුණදාසත් මට බෙහෙවින් ළඟා වුණා. පාසලෙන් ආ විගස ඔවුන් සමඟ සෙල්ලම් කරන මාව දැක්කාම ධර්මසිංහ මහතාගේ මුහුණ ගැඹුරු වෙනවා.
අප මිදුලට පැන දුවන හැම වෙලාවකම ඉස්කෝල් හාමිනේ,
“සෝමලතා, හයියෙන් දුවන්න එපා. වැටෙයි,”
කියමින් මිදුලට බැසෙයි. අප බිම ඉඳගෙන වැලි අතගැසුවොත්,
“දූවිලි අතගාන්න එපා. හොරි හැදෙයි,”
කියයි.
මං ගල් කැටයක් ගෙන තලගොයක්ට ගහන හැටි දැක්කාම ඉල්ලේ හාමිනේ,
“ළමයා, සතුන්ට හිංසා කරන්න එපා,”
කියලා කලාතුරකින් හෝ මාව අවවාද කරයි.
අසල තිබුණු කැලෑ රොදට අපි දිවෙනු දැක්කාම,
“යන්න එපා සෝමලතා! කහඹිලිය නැවේරෙයි,”
කියමින් ඇය කෑගසයි.
අප දොරටුව ළඟට ගොස් මහ පාරේ ශබ්ද අහනකොට,
“යන්න එපා! පාරේ ටර් එනවා,”
කියන වදන් නැවත නැවත ඇසෙයි. ඒත් මසකට වරක්වත් ඒ පාරෙන් මෝටර් රථයක් යන එක අපට දැකගන්න ලැබුණේ නැහැ.
අප සියලු දෙනාම රෑ කෑම කන්නේ එකම වේලාවටය.
“කට හොයන්න එපා,” කියමින් ධර්මසිංහ මහතා මිය දෙස රවා බලන අවස්ථා ඉතා දුර්ලභය.
“කෑම මෙහෙම හයියෙන් කට කටා කරන්න එපා,”
කියලා ඔහු අපට—විශේෂයෙන්ම ගුණදාසට—අවවාද කරයි.
“දෙවැනි ඇඟිල්ල පුරුකට උඩින් යන්න බත් අනන්න එපා,”
කියමින් ධර්මසිංහ මහතා ගුණදාසට සැර කළාම, ඒක ඇසූ සෝමලතා බත් මිරිකමින්ම කන්න පටන් ගනියි. පියා හෝ මව හෝ “එපා” කියන දෙයක් ඇය කරන එක වඩාත් දැඩි උනන්දුවකින්ය.
ධර්මසිංහ මහතාගේ මේ සියලු බණ දෙසුම් මට දැනුණේ කරදරයක්, කන්දොස් කිරීමක් වගේය. ඒ මං නරක ළමයෙක් වූ නිසාමද කියලා, සමහර වෙලාවට මංම සිතන්නත් වුණා…
මුලදී ඒ ගැන මම තනියම සිතුවෙමි. එහෙත් සෝමලතාත් ගුණදාසත් ඒ දෙසුම් මහා කරදරයක්, කන්දොස්කිරියාවක් ලෙස සලකන බව දැනගත් පසු මට සන්තෝෂයක් වුණා.
“නිතරම ‘බත් මෙහෙම අනන්න එපා’ කියනකොට මට හිතෙනවා ඒක වඩාත් මිරිකලා කන්න,” කියලා ගුණදාස වරක් කීවේය.
“බත් කනකොට හිතාවෙන එක පව්ද?” යි සෝමලතා විහිළුවෙන් ඇසුවාය.
“මම හරියට දන්නේ නැහැ… පව් වෙන්න ඇති,” යි මම කීවෙමි.
අප තුන්දෙනා එකටම ඒ සිංහල වචන කියා අවසන් කළ පසු ධර්මසිංහ මහතා අප දෙස බැලුවා. එවිට ඔහු මෙසේ විමසීය.
“‘කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකෙමි’ කියන්නේ මොනවද කියලා තේරුම දන්නව නේද?”
ඒ වචන මට නම් අමුතු, අඳුරු දෙමළයක් වගේ දැනුණා. ධර්මසිංහ මහතා ඒ සිල් පදයේ අර්ථය පැහැදිලි කරන හැම වෙලාවකම බිම බලාගෙනම කතා කළා. ඔහු මගේ මුහුණත්, දුවගේත්, පුතාගේත් මුහුණුත් බලන්නෙ නෑ. ඒ වෙලාවේ ඉස්කෝල් හාමිනේ එතන හිටියා නම්, ඇය නිහතමානීව එතැනින් ඉවත්ව යනවා.
ඒ හැසිරීමෙන්ම ඒක අපට නොතේරෙන, කුණුහරුපයක් වගේ දෙයක්දෝ කියන හැඟීම මගේ සිතට වැදුණා.
“ඒක ලොකුම පවක්. ඒකෙන් වැළකෙන්න දැන්ම සිතාගන්න ඕනෑ,”
යි ධර්මසිංහ මහතා කීවේය.
“ලොකුම පවය කියන්නේ මොනවද?”
යි මම අහුවෙමි.
සිල් පද
ධර්මසිංහ මහතා පසළොස්වක පෝය දවස්වල සවස අපට පාලි ගාථා කියවන්න දමයි. සමහර ගාථා කටපාඩම් කරන්නත් අපට අණ කරයි. සමහර දවසක ඔහු පන්සිල් පද කියා ඒවා සිංහලෙන් අර්ථ කරලත් කියයි.
සතුන් මැරීම, බොරු කීම, සොරකම් කිරීම පිළිබඳ සිල් පදවල අර්ථ මට තේරුණත්, ගුණදාසටත් සෝමලතාටත් ඒවා හොඳට වැටහුණාද කියලා මට සැකයක් තිබුණා.
තුන්වන සිල් පදයේ අර්ථය සිංහලෙන් පැහැදිලි කරන්න ධර්මසිංහ මහතා සමහර දවසක බොහොම උත්සාහ කළත්, අපට ඒක තේරෙන්නේ නැතිව ගියා. මාස කිහිපයක් පුරාවටම ඒ ගැන අර්ථ කියලා පැහැදිලි කළත්, අපට ඒක හරියටම වටහාගන්න නොහැකි වීම ඔහුට පුදුමයක් වුණා.
“තුන්වන සිල් පදයේ අර්ථය ‘කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම’,”
යි කටපාඩමින් කියන්න මට නම් අමාරු දෙයක් වුණේ නැහැ.
ගුණදාසට පාලි සිල් පද කටපාඩම් කියන්න පුළුවන් වුණත්, තුන්වැනි එකේත් පස්වැනි එකේත් අර්ථ කියන්න බැරි වුණා. සෝමලතාත් ඒ දෙකේම අර්ථ කියන්න අසමත් වුණාය.
“කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකෙමි,”
යි ධර්මසිංහ මහතා නැවත කියා,
“හොඳයි, මේක ගැන මම දවසක විස්තර කරලා කියන්නම්,”
යි කියමින් පුටුවෙන් නැඟී වෙනත් කටයුත්තක් සඳහා ඉවත්ව ගියේය.
“කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම කියන්නේ මොනවද? ඒකෙන් වළකින්නේ කොහොමද?”
යි ගුණදාස මගෙන් ඇසුවා.
“මමත් හරියට දන්නේ නැහැ. ඒක කුණුහරුපයක් වෙන්න ඇති,”
යි මම පිළිතුරු දුන්නෙමි.
අපේ ගෙදර දෙපැත්තේ තිබුණු අගල් දෙකේ දිය සිඳුණාට පස්සේ ගෙම්බෝ, ඇටික්කිත්තු, මිදුලේ ඉතා බහුල වුණා. කුඩා ගලක් පෙරළුවත්, ගෙම්බෙක් හෝ ඇවිසිත්තකු හෝ දකින එක අපහසු වුණේ නැහැ.
හදිසියේ වැසි වැඩුණු සමහර දවස්වල මෙරු (ආවා–ගියෙයෝ) පිට වී මිදුල පුරා පියාඹා වැටෙයි. ගල් යට වාසය කළ ගෙම්බෝ එළියට එලා උඩ පනිනවා…
පැන පැන ගෙම්බෝ මෙරුන් ගිලිනු දුටුවෙමු.
ඉරිදා හවසක් වෙලාවෙ අපි මිදුලේ ගල් පෙරළ පෙරළා ගෙම්බන් ඇල්ලුවෙමු. පොඩි ගෙම්බන් හතර දෙනෙකු පොල් කටුවක් තුළ දමා, තවත් පොල් කටුවකින් වසාගෙන අපි අපේ කාමරයට ගියෙමු. කාමරයේ දොර වසා, මම පොල් කටුව බිම තබා පියන ඉවත් කළෙමි.
ගෙම්බන් අතරින් දෙදෙනා තුන් පැත්තට පනිනු දුටු සෝමලතා,
“ඊයි!” කියමින් ඉවතට පැන්නාය.
ගුණදාස ගෙම්බන් දෙදෙනෙකු අල්ලාගෙන නැවත බිම තබා, පොල් කටුවෙන් වසා දැමීය. එවිට මගේ සිත තුළ අලුත් අදහසක් උපදිණි.
“අපි වැඩක් කරමු,”
යි මම යෝජනා කළෙමි.
මෙම අදහස මගේ සිතට නැඟුණේ ධර්මසිංහ මහතා කෑම මේසයේදී අපට නිතර කරන බණ දෙසුම් ඇසීමෙන් උපන් කේන්තිය නිසා විය යුතුය.
සෝමලතා මහ හඬින් සිනාසුණාය. ගුණදාස සිනාසීම මැඩගත්තේ බියෙන් මෙන් බත් මිරිකමින්ය. ධර්මසිංහ මහතා කිපි ගොස් සෝමලතාට පහරක් ගැසූ බැවින්, ඇය කෑගසමින් දුවගොස් කාමරයට වැදුණාය. එවිට ඔහු ගුණදාසව ඇදගෙන ගොස් ඒ කාමරයේම දමා දොර වසා යතුරු ගත්තේය.
මාව ඔහු කනින් අල්ලාගෙන ඇදගෙන ගොස් වෙනත් කාමරයක දමා, ඒ දොරත් වසා යතුර අතට ගත්තේය.
සෝමලතාත් ගුණදාසත් සිටි කාමරයෙන් මගේ කාමරය වෙන් කළේ බිත්තිය මැද තිබුණු කුඩා දොර දෙකකින් වැසුණු දොරටුවකි. මම පුටුවක් තබා යතුරු සිදුරෙන් එබී බැලුවෙමි. ඉන්පසු යතුරු සිදුරට කට තබා,
“සෝමලතා!”
යි හඬ ගැසුවෙමි.
ඇයත් ගුණදාසත් දොරටුව අසලට ආවෝය.
ගෙම්බන් හතර දෙනා රැගෙන අපි කෑම මේසය වෙත ගියෙමු. මේසයට ටිකක් ඈතින් තිබුණු වටිතොටය මත තිබූ ලොකු මුඩු පියනක් ගෙන, එකා බැගින් ගෙම්බන් හතර දෙනා එහි ඇතුළු කළෙමු.
“අම්මට දැනුනොත් අපට ගහයි,”
යි ගුණදාස බියෙන් කීවේය.
භාවිත තේ වතුර බොන්න ධර්මසිංහ මහතා අපට මේසයට එන්න කියා හඬ ගැසීය. මේසය මත එක් පිඟානක කුබුණු ගොඩක්ද, තවත් පිඟානක ඉදිමින් පුපුරන තරම් මහත්ව පාටින් බැබළෙන කෙසෙල් ඇවරියක්ද තිබුණා.
“මේ එකලස් කරලා තියෙන්නේ මොනවද?”
යි කියමින් ධර්මසිංහ මහතා ලොකු මුඩිය උස්සුවේය.
එක්වරම,
“මේ මොනවද!”
යි කියමින් ඉවතට පැන්න ඔහුගේ අතින් මුඩිය වැටී සුන්බුන් වුණාය.
“පුටුවක් ගෙනාගෙන නියා නගින්න,”
යි ඔහු අපට කියා සිටියේය.
ගුණදාස පුටුවක් ගෙනැවිත් තබා, එහි නැග මට කතා කළේය. ඔවුන් දෙදෙනාම “ගිනි වැල්ලේට” එන්න පුළුවන්ද කියා මගෙන් ඇසූහ. ඔවුන් “ගිනි වැල්ලේ” කියා කියන්න පුරුදු වූයේ ධර්මසිංහ මහතාත් ඉස්කෝල් හාමිනේත් එම නාමය භාවිත කළ බැවිනි.
“නැහැ. එන්න විදිහක් නෑ. දොරට යතුරු දාලා,”
යි මම කීවෙමි.
“ඔය දොරේ යතුර නැතිවෙලා හුඟාක් කල්. අගුල කඩමු,”
යි ගුණදාස යෝජනා කළේය.
“අගුල කඩන්න අමාරුයි. ඔහොම ඉන්න, මම වෙන විදියකින් දොර අරින්න බලන්නම්.”
මම කාමරය පුරා සෝදිසි කර බලා, අනතුරුව කබඩ් එකේ ලාච්චුවක් ඇරියෙමි. එහි තිබූ යකඩ කටුවක් අරගෙන ගොස්, දොර පළුවක අසව්වල…
ඉස්කුරුප්පු ගලවන්න වෑයම් කළෙමි. ඒ පිත්තල ඉස්කුරුප්පු දඩිව උළුවහු කඳ අල්ලාගෙන සිටි බැවින්, මේසය යට තිබුණු පොනල් බේකලය ගෙනැවිත් අසව්වට තෙල් ගෑවෙමි. පුටුවක් උඩ නැඟ, උඩු කොනේ අසව්වටද තෙල් ගා, යකඩ කටුවේ මිටින් අසව්වට ටික වේලාවක් තට්ටු කළෙමි.
“මොකද කරන්නේ?” යි ඉවසීම නැතිව උන් ගුණදාස ඇසීය.
“දොඩන්නේ නැතිව ඉන්න,” යි මම කීවෙමි.
මා යකඩ කටුව තබා තුන් වරක් කරකවීමට උත්සාහ කළ නමුත් ඉස්කුරුප්පු ඇණ නොසෙල්වුණි. පස්වැනි වරට එය කරකැවුණි. පහළ අසව්වෙහි ඇණ තුනක් හඳුවා දමා, මේසය ඇදගෙනැවිත් එහි නැඟ, උඩු කොනේ අසව්වද ගලවා දැමුවෙමි.
ලොකු මිනිසකු විසින් උස්සා ඉවත් කළ යුතු එම දොර, මම මේසයට හාන්සි කොට තැබූ පසු ටික ටික මේසය පස්සට ඇද්දෙමි. අනතුරුව කොට්ටියක් බිම තබා මේසය සෙමින් ඉවත් කළ බැවින්, දොර පළුව වැඩි ශබ්දයක් නැතිව කොට්ටිය උඩ වැටුණි.
සෝමලතා පාලමක් ඔස්සේ දුවන්නාක් මෙන් දොර උඩින් ඇවිත් මගේ කාමරයට පැන්නාය. එය කදිම සෙල්ලමක් වූයෙන් ඈ යළිත් දොර උඩ නැඟ, අනික් කාමරයට දිවුවාය.
“නංගි, තවත් නැඟන්න එපා,” යි ගුණදාස කීය.
මා අනික් කාමරයට ගිය විගස, සෝමලතා මගේ කකුල් දෙක අල්ලාගෙන සන්තෝෂයෙන් උඩ පනින්නට වූවාය.
මා ඉස්කෝලේ හාමිනේගේ අල්මාරිය අරින්නට උත්සාහ කළ විට, සෝමලතා “යතුර ලාච්චුවේ” යි කියමින් දිව ඇවිත්, අල්මාරියේ යටින් තිබුණු ලාච්චුව ඇරියාය. මම යතුර ගෙන අල්මාරිය ඇර,
“අපි වැඩක් කරමු,” යි යෝජනා කළෙමි.
“මොකක්ද?” යි ගුණදාස ඇසීය.
“ඕවිල්ලාවක් බැඳමු.”
“ලනුවද?”
“රෙදි ගැටගහලා ලනුවක් හදනවා,” යි කියමින් මම අල්මාරියෙන් මේස රෙදි දෙකකුත් සාරි දෙකකුත් ගත්තෙමි.
“අම්මා ගහයි,” යි ගුණදාස කීය.
“අම්මා එන්න කලින් අපි මේ රෙදි ආපහු අල්මාරියේ දානවා,” යි මම කීවෙමි.
රෙදි දෙකත් සාරි දෙකත් එකට ගැටගසා, එක් කොනක් ගුණදාස අතට දී, අනික් කොන මම අල්ලාගත්තෙමි. ගුණදාසගේ කුඩා මේසය උස්සාගෙන ඇවිත්, පුටුවක් ඒ මත තබා, එහි නැඟුණු විට ගුණදාස පුටුවේ කකුල් දෙක අල්ලාගත්තේය.
වහල පහත් එකක් වූ බැවින්, අමාරුවක් නැතිව රෙදි ලනුව පරාලයක බැඳ, මේසය හා පුටුව ඉවත් කළෙමි. ඕවිල්ලාව යට කොට්ටියක් තබා, සෝමලතා එහි නංවා වාඩි කර පද්දුවෙමි. සෝමලතාට පසු ගුණදාස නංවා පද්දන අතරතුර, ඉස්කෝලේ හාමිනේ දොර ඇරගෙන කාමරයට ඇතුළු වුවාය.
“ආ… පෝයි! කවුද මේ දොර ගලවා තියෙන්නේ?” යි කියමින් ඈ බිම වැටුණු දොර පළුව දෙසට දිවුවාය.
“දොරේ අසව්වත් ගලවලා! කවුද මේ වැඩේ කළේ?” යි ඈ කෑගැසුවාය.
ඊට පසු ඕවිල්ලාව ළඟට ඇවිත් බලා,
“අපෝයි!” කියමින් විලාප නැඟුවාය.
“මේ මගේ සාරි දෙකක් නෙවෙයිද? මේස රෙදි දෙකකුත් මේවා!”
ඈ සෝමලතාත් ගුණදාසත් රැගෙන කාමරයෙන් පිටවුණේ, මා දෙස රෞද්ර බැල්මක් හෙළීමෙන් පසුය.
“මේ ළමයා මහ පෝරිසාද ළමයෙක් නෙවෙයිද…”
සිද්ධිය විසිටියොත් ගේත් කඩාදමාවි!
ඉස්කෝලේ හාමිනේගේ විලාපය ඇසී දිව ආ ධර්මසිංහ මහතා ඇස් දෙක විදහාගෙන, දෑතින් හිස බදා ගත්තේය. මා විසින් සිදු කළ විනාශය සැණකින් වටහාගත් ඔහු, මගේ සනින් අල්ලා ඇද සොලවා, වේගයෙන් කන්සට පහරක් ගැසුවේය.
ඔහු මුහු වේවැල ගෙන්නන්න දුවද්දී, මම කාමරයෙන් එළියට පැන කුස්සියට දිව ගොස්, එහි පස්සා දොරින් පිටවුණෙමි. ඉදිරි පැත්තේ කඩුල්ලෙන් පැන යාමට ගියොත් ධර්මසිංහ මහතාට හසුවන බව දැන, වැටට උඩින් පැන්නෙමි.
රෑ වෙන තෙක් මම ගෙදරට නොගිය බැවින්, ධර්මසිංහ මහතා බියට පත්ව මා සොයන්නට පටන් ගත්තේය.
“මේ යෝධ ළමයාට හදිසියක් උනොත් මම නෙව වග කියන්න ඕනේ,” යි ධර්මසිංහ මහතා, ඉස්කෝලේ හාමිනේට කිහිප වරක් කියූ බව, මට දෙතුන් දවසකට පසු අසන්නට ලැබුණි.
ධර්මසිංහ මහතා මා සොයමින් ඇවිදිනු මම දෙවරක් දුටුවෙමි. ඔහු දුරින් එනු දුටු විගසම මම සැඟවුණ බැවින්, ඔහු මා නොදුටුවේය.
ගල් පර අසලට ගොස් සිරුර නවතා, අතට අහුවූ ගල්මාළු ඩායෙමි. අනතුරුව වෙරළබඩ තිබුණු ලොකු බිල රූ තුනකින් එකකට ඇතුළු වී, එහි පල්ලේ වාඩි වී හිස ඔරු නල්ලට තබාගෙන හාන්සි වුණෙමි. මුහුද නහින හෝසාවත්, රෑ මුහුදු කාරයන් දෙදෙනකු තමන්ගේ කුඩා මරුව බාමින් කරන කතාබහත් මට ඇසුණි.
මුහුදු සුළඟින් නළවනු ලැබූ මගේ ඇස් දෙක, මඳ වේලාවකින් නිතැතින් පියවුණි.
වටින් පිටින් එළිය වැටෙමින් තිබියදී, මා අවදි වූයේ අර අතටත් මේ අතටත් පද්දනු ලැබීමෙනි. “ක්රීස්… ක්රීස්…” යන හඬක් සමඟ මිනිසුන්ගේ කටහඬද මට ඇසුණි.
මා සොයමින් ඇවිද්ද ධර්මසිංහ මහතා ආපසු ගෙදර ගිය බව දැනගත් මම, ඔහුගේ ගෙය අසළ පිහිටි වන රොදේ සැඟවී සිටියෙමි. ඔහු රෑ කෑම කා තවත් එක් අයෙකු සමඟ මා සොයන්නට නික්මෙනු මට පෙනුණි. ඔවුන් මුලින්ම මා සොයන්න යන්නේ මුහුදු වෙරළට, අනතුරුව කඩ වීදියට බව ඔවුන්ගේ කතාබහෙන් තේරුම් ගත් මම, කැලෑ රොදේම තවදුරටත් සැඟවී සිටියෙමි.
ඔවුන් කඩ වීදිය බලා ගිය පසු, මම මුහුදු වෙරළට ගියෙමි. සඳකැළමෙන් බැබළෙන මුහුදත්, වෙරළත්, අහසත් මගේ සිත ගත්තේය. හුළු අතු, හබල් හා හිස් ගෝනි ගෙන මසුන් මරන්නන් කිහිප දෙනෙක්, ඔරු දෙකක් බාගෙන මුහුදට යාත්රා කළෝය.
ඔවුහු රැය පුරා මුහුදේ යාත්රා කරමින් සිටියහ.
“මේක ඇතුළේ මිනිහෙක්ද කොහේදෝ ඉඳලා මගේ කකුල හැපුණා!” යි කෙනෙකු කෑගසනු මට ඇසුණි. ඒ සමගම මා දෙසට හැරුණු ඇස් දෙකක්ද, ඝන රවුලකින් වැසුණු මුහුණක්ද මට පෙනුණි.
මා ඉන්නේ කොහේදැයි සිතාගත නොහැකිව අන්දමන්ද වූ මම වහාම නැගිට්ටෙමි.
“මෙන්න බං, ඔරුව ඇතුළේ ළමයෙක්!”
“ළමයෙක්! දෙයියෝ සාක්කි!” යි කියමින් මා දෙස බැලූ ඇණියේ රාළලා (මරක්කලයෝ) පුදුමයෙන් ඇස් විදහා ගත්තෝය.
එළිය වැටෙන්නට පෙර මුහුදු වෙරළට ඇවිත් ඔරුව බදාගෙන යාත්රා කළ මසුන් මරන්නන්, ඔරුව තුළ නිදාගත් මාව දැන්ම දුටුවෝය.
“මේ ළමයා මේ ඔරුව ඇතුළට රිංගා ගත්තේ මොන උලව්වකටද? දැන් අපි ගොඩින් හුඟක් ඈතට ඔරුව පැදලා තියෙනවා. ඉතින් මේ ළමයා ගොඩට බස්සන්න ගියොත් අද අපේ කරුමාන්ත කරන්න බැරි වෙනවා,” යි ඔවුහු එකිනෙකාට කතා කළහ.
ඇණියේ රාළ කෝපයෙන් කීවේය.
“ඔන්න ඕකා අල්ලලා මුහුදට දාමු. අපේ කරුමයක් නෙව,” යි එක් අවල්කාරයෙක් කෝපයෙන් කීය.
“මේ අර ධර්මසිංහ ඉස්කෝලේ මහත්තයලාගේ ගෙදර නැවතී ඉගෙනගන්න ළමයා නෙවෙයි ද?” යි ටිකක් ඈතින් සිටි අවල්කාරයෙක් කීය.
ඔවුන් මා හඳුනාගත් බව දැනගැනීම, මගේ සිතට සන්තෝෂයක් ගෙන ආවේය.
“ඒ ඉස්කෝලේ මහත්තයා හරි කුණා!” යි තවත් ඔරුකාරයෙක් කීය.
“මාව ගොඩට එක්ක යන්න ඕන නෑ. නුඹලා බලයන් අල්ලනකල් මම කියන විදියට ඉන්නම්. මට බය නෑ. නුඹලා කියන විදියට මම කරන්නම්.”
ඉඳුනිල් මිණි තලයක් වැනි අහස පැහැදිලිව දිස්වුණි. ඔරුකාරයෝ තවමත් යාත්රා කරමින් සිටියේ, වලාකුළක් සේ පෙනෙන කඳු මුදුනක් වල්කල ලෙස තලාගෙන යන අයුරිනි. ඒ කඳු මුදුන ද පෙනෙන තරම් ඈත වූ පසු, ඔවුහු ඔරුව පැදවූයේ දෙවුන්දර පහන්ගෙයි පහන, ගොඩබිමේ දිස්වන සලකුණක් කරගෙන ය.
මෙතෙක් ඔවුන් ඔරුව පැදවූයේ අවුල් ඇදීමෙනි. මරුව පිටිගලට යාත්රා කළ හැකි සේ සුළඟ හමන්නට වූ විට, අවුරේ මරක්කලයා රුවල ගසා දමා ලනුව ඔරු තල්ලෙහි බැන්දේය. ඇණියේ රාළ වෙඩාව අල්ලාගෙන, ඔරුව වේගයෙන් යාත්රා කරවන්නට පටන් ගත්තේය.
ඔරුව ඇතුළේ දෙපා ගසා, වියලක මුල් කොන අල්ලාගෙන, කිසිදු කම්පනයක් නොපෙන්වා සිටි මාව දැක ඔරුකාරයෝ පුදුමයට පත් වූහ. බලයන් මැරීමට පළමු වරට ගිය කෝඩුකාරයකු පවා මාවෙන් බය නොවූ බව, ඇණියේ රාළ කීවේය.
කිසි කිසි කඩ නැඟෙමින් යාත්රා කළ ඔරුව “හන්තැන” නම් ස්ථානයට ළඟා වූ වහාම පාණගල බස්සන ලදී. ඔරුකාරයන් “පාණගල” යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ නැංගුරම් ගලය. ඔවුහු බලයන් බහුලව වෙසෙන තිප්පල “හන්තැන” යන නමින්ද, හන්තැන පිහිටි මුහුද “පිටිගල” යන නමින්ද හැඳින්වූහ.
“මිනිහා මහ අමාරුකාරයෙක් වගේයි,” යි එක් ඔරුකාරයෙක් කීය.
“ඔකාව මුහුදට දාමු,” යි ඔහු තවත් කීවේය.
ආපසු ඔරුව පැද මා ගොඩට බැස්සිය යුතු ද, නැත්නම් මාත් සමඟම බලයන් මැරීමට යා යුතු ද යන ප්රශ්නය, ඇණියේ රාළ විසින් විසඳිය යුතු විය. මා ගොඩ බස්සන්නට ආපසු මරුව පැදවුවහොත්, බලයන් මැරීමට යාත්රා කිරීමට ඔවුන්ට කාලයක් නොතිබුණි.
“මේ ළමයා බය නැතිව වාගෙයි. අපි මෙයත් එක්කම හන්තැනට යමු,” යි පළමුව මා හඳුනාදුන් ඔරුකාරයා යෝජනා කළේය.
ඇණියේ රාළ ඔහුගේ යෝජනාවට කැමැත්ත පළ කිරීම, මගේ බියට වඩා සන්තෝෂයට හේතුවිය.
ගොඩක් හෝ වලක් හෝ අපට නොපෙනුණ බැවින්, ඒ වේලාවේ ඔරුව මුහුද මැද සිටින බව මම සිතුවෙමි. බැලූ බැලූ අතට පෙනුණේ මුහුදත්, මුහුද වසා මුණින් නැවුණු දවළු අහසත් පමණක්ය.
රුවල ගසා ඔරුව යාත්රා කරවන විට, මම වියලක මුල අල්ලාගෙන ඉතා අමාරුවෙන් සිටියෙමි. ඔරුව නැවතුණු පසු එම අමාරුව නැති වූ බැවින්, මම එහා මෙහා දුවමින් ඔරුකාරයන්ට උදව් කළෙමි.
ඔරුකාරයන්ගෙන් කිහිප දෙනෙක්, ඉණ වටා ගෝනි ඔතා බැඳගෙන, උණ ලී අතට ගත්තෝය. මම ඔරුවේ තිබූ ගෝනියක් ගෙන එකකුගේ අතට දී, තවත් එකකුට යොක ඇරගෙන දුන්නෙමි. පැස ළඟ සිටි දෙදෙනෙක් ඉඟුරින් අහුරු අසුරු ගෙන මුහුදට පුරන්නට වූහ.
රතු රෙද්දක් වැනි පාටක් ගත් මුහුද, ඉඟුරන් කෑමට දුවන, පනින, පොරකන බලයන්ගෙන් උණුසුම් විය.
නිසා මහත් සේ කැළඹෙයි. ගෝනිය ඉණ වටා බැඳගත් ඔරුකාරයෙක්, උණ ගහ ඉණට තබා අල්ලාගෙන, අනික් අතින් බිලිය බැඳි යෙන් පට මුහුදට විසි කරයි. එකෙණෙහිම ඔහු උණ ගස උස්සන විට, බිලියෙහි එල්ලුණු බලයෙක් ඔරුව තුළ වැටෙයි. ඔහු යළිත් යෙන් පට මුහුදට විසි කොට උණ ගහ උස්සයි. ඒ වර ද බලයෙක් ඔරුව තුළ වැටෙයි.
පැස ළඟ සිටින දෙදෙනා, ඉඟුරන් අහුරු අහුරු ගෙන ගෙන මුහුදට විසි කරති. තවත් ඔරුකාරයෝ, ගෝනි බැඳි ඉණවලට උණගස් තබා, යෙන් පට මුහුදට විසි කරන්ට පටන් ගනිති. ඔවුන් උණගස් උස්සත්ම, දඩි බඩ් හඬ නඟමින් බලයෝ මරුව තුළ වැටෙති.
යුතු ඔරුවක නැඟී, ගොඩක්–විලක් නොදැන මුහුදේ යාත්රා කරන බල ඔරුකාරයෝ, නොයෙක් අන්තරායන්ට මුහුණ පාති. හදිසියේ නැගිටින මහ සුළඟකට හසු වුවහොත්, ඔරුව කවර අතකට ගොස් නවතීදැයි කිව නොහැක. විය වැලකට හසු වුවහොත්, ඔරුවත් මිනිසුන් ද විනාශ වෙති. හල් පරයක නැපුණහොත්, ඔරුව සුන්බුන් වෙයි. පෙරැණු ඔරුව බදාගෙන ගොඩට එන්න ද, පණ බේරාගන්නේ කලාතුරකිනි.
ඉමක්–කොනක් නැති මහ මුහුදෙහි තනි වුණු මිනිසුන් වුවද, ශිලා මරුකතරක තනි වුණු මිනිසුන් මෙන්ම, හදිසි මරණයෙන් වැළැක්වීම ඉතා දුෂ්කරය.
මුහුද, මිනිසුන් දෙතුන් සියයක් කලහ කරමින් ගුටි බැට හුවමාරු කරගන්නා පොර පිටියක් වැන්න. දඩිබිඩි හඬ නහමින්, ඔරු කඳට හැපෙමින්, ඉඟුරන් කෑමට දුවන පනින බලයෝ, මාළු කටු ගොඩක් සඳහා පොරකන බල්ලන් රංචුවක් මෙන් පෙනෙති.
ජිනමින්, පොරකමින් බලයෝ නඟන හඬ, දවැන්ත මයින හමකින් නඟින හඬක් මෙන්ද, දිය කෙළියට බට් මිනිසුන් පැන පැන අත්පා බසින විට නඟින හඬක් මෙන්ද, පලවැල සෑමට රැස්ව පොරකන වවුලන් නඟන හඬක් මෙන්ද මට ඇසුණි.
බලයන් මැරීම තරම්, මා තුළ සංවේගයක් හා සන්තෝෂයක් එකවර උදා කළ අනික් සිදුවීමක් හෝ කෙළි සෙල්ලමක් හෝ මා දැක නැත. මා පමණක් නොව, අවුරුද්දකට වරක් තුන් මසක් පමණ, දවස් පතා හෝ දවසක් හැර දවසක් හෝ මුහුදට ගොස් බලයන් මරන්නෝ ද, මෙවැනි දවසක බලයන් මැරීමෙන්, සුදුකාරයන් සටන් ජයගත් පසු ලබන ප්රසාදයට සමාන සංවේගයක් හා සන්තෝෂයක් ලබති.
කුඩා නැවකට වුවද, කොළපුවක් සේ පෙනෙන මෙවැනි අන්තරායන් නොතකා, ඕස් මරන්නෝ ඔරුවකින් සක්වළ ගල (horizon) දක්වා යාත්රා කරන්නේ තම ජීවිකාව පමණක් නොව, තමන්ගේ ආත්මයම එයට සම්පූර්ණයෙන් බැඳගෙන යන බවක් මට හැඟුණි.
ඔවුන් එවැනි අන්තරායන්ට මුහුණ පාමින්, බලයන්, කෙළවල්ලන් මැරීමට යන්නේ, එයින් ලබන මහත් සය, සංවේගය සහ සන්තෝෂය නිසා බව මට පැහැදිලි විය. එවැනි හැඟීමක් මා තුළ උපන්නෙ, ඔරුකාරයන් බලයන් මරන අයුරු සියැසින් දැක, ඔවුන් කළ කතාබහ අසා සිටි බැවිනි.
පෑ බාගයක් ගත වන්නට පෙර, බලයන්ගෙන් ඔරුව පිරිණ. තවත් බලයන් ඔරුවට දැමුවහොත්, ඔරුව ගිලෙයි යැයි සිතූ නිසාදෝ, ඔරුකාරයෝ බලයන් මැරීම නවත්වන ලදී. අනතුරුව ඔවුහු මහත් සන්තෝෂයෙන් ඔරුවෙහි වාඩි වී, බත් මුල් ලිහාගෙන කෑමට සුදානම් වූහ.
තම බත් මුලෙන් කොටසක් මට දීමට කැමති බව, එක් ඔරුකාරයෙක් මහත් සන්තෝෂයෙන් කීය. අනෙක් ඔරුකාරයෝ ද, තමන්ගේ බත් මුල්වලින් කොටස බැගින් දීමට කැමැත්ත පළ කළේ ඊටත් වැඩි සන්තෝෂයකිනි.
“මේ වගේ දළ කෑම කන්න ඒ ළමයා පුරුදුකාරයෙක්ද…?”
“මට පුරුදුයි” යි මම කීවෙමි. “ගමදි සෙල්ලමේ ගියාම මයියොක්කයක් පොලුත් සම්බලුත් කරලා තියෙනවා.”
පොල් කැටවල වතුරෙන් අත් සෝදාගත් ඔරුකාරයෝ බත් මුල් ලිහන්නට වූහ. ඇණියේ රාළගේ බත් මුල, අනිත් බත් මුල්වලට වඩා සරු එකක් වූයෙන්, මට එයින් කොටසක් ලැබුණි. බඩගිනි වැඩි කරවන මුහුදු සුළං ආශ්වාසයෙන්ද, බලයන් මරන අයුරු බලා සිටීමෙන් ලත් ප්රීතියෙන්ද පිරි සිතක් ඇති මම, ඔරුකාරයන්ගේ බත කෑමෙන් ලැබූ ආස්වාදය තරම් රසයක් මේ දක්වා කිසිදු ආහාරයකින් නොලැබුවෙමි.
සම්බා හාලේ බත්, පොල් සම්බල්, ඇඹුල්–කියලව උයන ලද බලමාළු—මේ තුන එකට එක් වූ විට ලැබෙන රසයට, වැඩි වියදමින් සැපයෙන වෑංජන දහයක්වත්, මිස් මාළු බැදුම්වත් සම කළ නොහැකි ය. රැශයේ පමණක් නොව උදය වරුවේ ද ආහාරයක් නොලැබුණු මම, මගේ බත් මුල ඉක්මනින් කදිමින් අවසන් කළෙමි.
එවිට තවත් ඔරුකාරයෙක් ඔහුගේ බත් මුලෙන් කොටසක් මට දුන්නේ ය. ඇණියේ රාළ සිනාසෙමින් පොල් සම්බල් සහ බලමාළුත් මට බෙදා දුන්නේ ය. බත් කා අවසන් කර දියෙන් අත් සෝදාගෙන, මම පොල් කැටෙන් වතුර බීවෙමි.
“ආයෙත් කන්නෙ නැද්ද?”
“අහා!” යි කියමින් එක් ඔරුකාරයෙක් සිනාසුණේ ය. “එහෙම ඔරුව ඇතුළට වෙලා නිදාගන්න එපා. මේ ළමයා දන්නේ නැහැ—මිනිසුන් දෙතුන් දෙනෙක් අඩුවෙන් එක්ක එන්න බැරි වුණා කියලා හිතාගෙන බල ඔරුකාරයෝ කොච්චර කනගාටු වෙනවද කියලා. මිනිසුන් දෙතුන් දෙනෙක් අඩු උනා නම්, ඒ වෙනුවට බලයෝ තවත් අල්ලලා ඔරුවේ දාගන්න පුළුවන්.”
“දැක්ක නේද බලයෝ අහින හැටි? හැමදාම මේ වගේ බලයෝ අහින දවසක් ලැබෙන්නේ නැහැ” යි තවත් ඔරුකාරයෙක් කීවේ ය.
ඇණියේ රාළ ඉණෙන් බුලත් මඩිස්සලය ගෙන විටක් සැපුවේ ය. ඔහු අනුගමනය කරමින් අනික් ඔරුකාරයන්ගෙන් එක්කෙනෙක්, “මේ ළමයා බුලත් කනවද?” යි අසමින් මටද විටක් දුන්නේ ය.
“බලයෝ මරනවා බලගෙන ඉන්න ආසා හිතුණාද?” යි ඇණියේ රාළ මගෙන් ඇසුවේ ය.
“හිතුණා. හරිම ආසයි. ආයෙත් එන්න ලැබුණොත් හොඳයි” යි මම කීවෙමි.
ඒ සමඟම, බලයන් අල්ලන්න යන ඔරුකාරයන් කිසිම පිටත්තර මිනිසකු ඔරුවෙන් නොගෙන යාමට හේතුව පැහැදිලි කරන කතාවක් ද ඔහු කියන්නට පටන් ගත්තේ ය. වරක් බලයන් මැරීම බලාගන්න ආසාවෙන් සිටි මුදලි මහතෙක්, ඔරුවකින් යාමට ඉල්ලීම් කළේ ය. ආණ්ඩුවේ නිලධාරියකු වූ ඔහුගෙන් ලැබෙන උපකාර සලකා, ඔරුකාරයෝ ඔහු ගෙන යාමට කැමැති වූහ.
එදින ඔවුන්ට මුහුණ දීමට සිදු වූයේ විශාල බල රැළක් ය. ඔරුව පිරෙන තෙක් බලයන් අල්ලා ගත්තද, ඔරුකාරයන්ගේ ඇත්තම ආසාව වූයේ තවත් බලයන් හැට හැත්තෑ දෙනකු වත් අල්ලා ඔරුවේ දමා ගැනීමට ය. නමුත් පිටත්තරයෙකු වූ මුදලි මහතා ඔරුවෙහි සිටීම ඒ සඳහා බාධාවක් විය.
“ඔන්න ඕකා අල්ලලා මුදේ දාන්න තිබ්බා නම්, අද බලයෝ සියයක්වත් ඔරුවේ දාගන්න තිබ්බා!” යි එක් ඔරුකාරයෙක් කෝපයෙන් කීවේ ය.
ඔරුකාරයන්ට සරදම් කරමින් ගොතන ලද මේ කතාව ඔහු කීවේ සිනාසෙමිනි. ඔරුකාරයෝ ද තමන්ට එල්ල වූ ඒ ඇනුම් පදය තේරුම් ගනිමින්, ඒ කතාව අසා සන්තෝෂයෙන් සිනාසුණහ.
“දැන් ඉතින් අපට යන්න වෙලාව හරි” යි ඇණියේ රාළ කීය.
එක්කෙහිම පාණගල උස්සා ඔරුව තුළ දමා, රුවල ඇදීමත් සමඟ, ඔරුව ගොඩබිම දෙස බලා වේගයෙන් යාත්රා කරන්නට විය.
බොහෝ වේලාවක් යන තෙක්ම, බැලූ බැලූ අතින් පෙනුණේ ඉමක් කොනක් නොදැකිය හැකි මහ මුහුද පමණකි. දිග හැරූ මහා නිල් රෙද්දක් මත යන කුහුඹුවකු මෙන් අපේ ඔරුව යාත්රා කරයි. අප ඉදිරියේ ඉතා ඈත, අහසේ රැඳී තිබූ වලාකුලක් වැනි දෙයක්, ටික වෙලාවකින් අපට පෙනෙන්නට විය.
“දෙයියෝ සාක්කි! ධර්මසිංහ මහත්තයා කැම තැනම මේ ළමයා සොය සොය ඇවිද්දා!”
“හරි දස්ස ළමයා” යි ඇණියේ රාළ කීවේ ය.
එදින නමින්ට හොඳින් බලයන් මරා ගන්නට හැකි වූයේ මා ඔරුවෙන් ගිය නිසාය යන ළාමක විශ්වාසයක ඔරුකාරයෝ එල්බ සිටි බව මට හැඟුණි. බලයන් මරන්න යන විට ඔරුවෙහි නංවාගෙන යා යුතු වාසනාවන්තයෙකු ලෙස මම සැලකුණු වීමි.
ඔරුවෙන් බැස්ස ඇණියේ රාළ, එක් ඔරුකාරයකුට මෙසේ කීය.
“මේ ළමයා ධර්මසිංහ ඉස්කෝලේ මහත්තයාගේ ගෙදරට එක්ක ගිහිල්ලා බාල්දි පන්. ඔයින් ලොකු බලයෝ දෙන්නෙක් අරගෙන ගිහින් දීපන්.”
“ඒ පේනවල්කම” යි ඇණියේ රාළ නැවතත් කීය.
ඔරුව යාත්රා කරත්ම, වලාකුලද ටිකින් ටික මහත් වී පැහැදිලිව පෙනෙන්නට විය. තවත් ටික වේලාවකින් එය වචනයෙන් වැසුණු කන්දක් බව මට හඳුනාගත හැකි විය. අහස නමැති තිරපටෙහි ඇඳි කළු පැල්ලම් ලෙස පෙනුණු ගස්කොළන්, ක්රමයෙන් නියම ස්වරූප ගන්නට විය. මුහුදු වෙරළේ තිබූ පොල් ගස් හා පැල්ද අනතුරුව අපට පෙනුණි.
වෙරළේ පෙළට නවතා තිබූ ඔරු කිහිපයක්, කන්තොරුන් මෙන් බල ඔරුකාරයන් විසින් ඉවත දමන ලද ඉඟුරන් කෑමට පොරකමින් ගෝසා කරන කපුටුවන් දුටු විගස, ධර්මසිංහ මහතාත් ඔහුගේ ගෙදරත් මතක් වී මගේ ප්රීතිය මඳක් අඩු විය.
ධර්මසිංහ මහතාගේ ගෙය වෙරළින් වැඩි ඈතක නොවීය. ඔරුව වෙරළට ළඟා වූයේ සවස කුට පමණ වන විටය.
වෙරළේ රැස්ව සිටි මිනිසුන්ගෙන් සමහරුත්, කොලුවෝ දෙදෙනෙක්ද, දිව ඇවිත් ඔරුවට එබී බැලූහ. මා ඔරුවෙන් පනිනු දුටු එක් මිනිහෙක් මා හඳුනා ගත්තේ ය.
මා දුටු විගස ධර්මසිංහ මහතාත් ඉස්කෝලේ හාමිනේත් සැනසිලි සුසුම් හෙළූහ. සෝමලතා මා දෙස බැලුවේ තුටු කඳුළින් තෙත් වූ ඇස් දෙකිනි.
“ගුණදාස, පුංචි මුහුදේ හුඟක් ඈත ගියාද?” යි ඇසුවේ, මා කළ වික්රමය විස්මයෙන් සලකන්නකු ලෙසිනි.
“මේ ළමයා මුහුදු ගිහිල්ලා අපට බලයෙක් අල්ලාගෙන ඇවිත් තියෙනවා!” යි ඉස්කෝලේ හාමිනේ කීවාය.
“අනේ හොඳයි මේ ළමයා කරපු වැඩේ! අපි හිතේ ගින්දරෙන් හිටියේ. අපේ ඇඟේ ලේ වතුර වෙලා ගියා. මේ ළමයාගේ තාත්තට වග කියන්න වෙයි කියලා අපි බයවුණා.”
ධර්මසිංහ මහතා වචනයක්වත් කතා නොකළේ ය. සෝමලතාත් ගුණදාසත් මගේ වික්රම ක්රියා මගෙන්ම අසා දැනගන්නට ආවත්, වෙහෙසින් සිටි මම ඇඳට වැටී නිදාගත්තෙමි.
ධර්මසිංහ මහතාත් ඉස්කෝලේ හාමිනේත්, පසු දින පැමිණි තාත්තාට මා කළ වික්රම කතා සියල්ල විස්තරයෙන් කීහ.
ගොඩ බැස්ස බව ඇසූ සැටියේම ධර්මසිංහ මහතා විදුලි පණිවිඩයක් යැවූ බව මම දැනගත්තේ, තාත්තා ආවාට පසුය.
“ළමයා මේ කරම් දහකර නමුත් අපි නියපිටින්වත් පහරක් ගැහුවේ නැහැ යි ඉස්කෝලේ හාමිනේ තරත්තට කියනු මට ද ඇසිණි.”
“හොඳටම කළන්න ඉස්කෝලේ හාමිනේ; හොඳටම තළන්න. දහ කරොත් තළන්න කියා මම මුලදීම ඉස්කෝලේ මහත්තයාට කිව්වා නෙව?” ඇය කිවීය. “හොඳටම තළාලා ඕනෑ හැරියත් හදන්න.”
“මුදලාලි මහත්තයාගේ ළමයාට අපි තළන්නේ කොහෙද? මට නම් ඒක කරන්න බැහැ,” යි ධර්මසිංහ මහතා විශාල වශයෙන් කියා සිටියේය.
“අපි දන්නවා. මුදලාලි මහත්තයා මේ ළමයට උගන්වන්න කොපමණ මුදලක් වියදම් කළත් ලෝභ නැති බව. මේ ළමයාට ඉගෙනගන්න බැරිකමක් නැහැ—හොඳට මොළේ තියෙනවා. තියෙන එකම වැරැද්ද දහ කිරීමයි. මිනිසෙකු හදාගන්න ඕන නමුත්, ඉකල් හාමිනේ මිනිසෙකුට හොඳින් කරන්න. මීට පස්සේ දහ කරක් තුවාල වෙනකල් තැළුවත් මම කිව්වෙ නැහැ.”
“අපි ඒ ළමයාට තළන්න කොහොමද? විසේ අලුත්ම සාරි දෙක පුරා දුම්රියි, මට විකක් ඉවසන්ට බැරි උණේ. එත් මම තරයන් වචනයක්වත් ඒ ළමයාට කිව්වෙ නැහැ. ඒ ළමයාගෙන් අහල බලන්න.”
කළ යුතු කාරණය ගැන ඉස්කෝලේ මහත්තයා තීරණය කළේය. “තළන්න. මම අමනාප වෙන්නේ නැහැ,” යි ඔහු කීය.
මුදලාලි මහත්තයා ළමයා එක්ක යන්නේ නම් ඔවුන් කැමැතියි.
“දැන් එක්ක ගියාම කොහොමද? පාඩම් විභාගයෙන් කිට්ටුය කියා නෙවද? මේ වචනවලටත් සමග දීලා ළමයා නවන්නා ගන්න.”
“ළමයා මෙහෙ දෑවුරුද්දක් උන්නේ නෙවී. දහ කිරීම වැඩි උණා මිසක් අඩු උණේ නැහැ. හොඳයි. ඉතින් මුදලාලි මහත්තයා කියන නිසා පාඩම් විභාගය පසු වනතුරු පිරිමි ළමයා නවන්නා ගන්නම්.”
“ඉස්කෝලේ මහත්තයා කරන උපකාරය මට මනාප නැහැ. ඉස්කෝලේ හාමිනේ, තරයේ ගුණ කියන්න.”
“මම එහෙත් අහන්න යනවාද? ඉස්කෝලේ මිනිසෙකුට තැළුව නම්, තමයි මම කැමති. එහෙම නැතිව මිනිසෙකු හදාගන්න බැහැ.”
“මගේ දරුවෙකුට උණත් මම තළන්නේ නැහැ. ඒ ළමයාට තළන්න කොහෙත්ම හිතෙන්නේ නැහැ. මට හිතුණේ ටිකක් අමාරු වුණේ, මගේ සාරි දෙක ඉරා දැමීම ගැනයි.”
“මට මතක නැති උණ සාරි දෙකට මුදල් ගෙවන්න,” යි තාත්තා පැවසූ අතර, පසුම්බිය ඇද රුපියල් තිහක් ගෙන ඉස්කෝලේ හාමිනේට දුන්නේය.
“අලුත් සාරි දෙකක් ගන්න. මීට පසුව ළමයා වරදක් කරොත් තළන්න.”
“අනේ, එහෙම කරන්න ඇහැක. මුදලාලි ළමයාට?” යි ඉස්කෝලේ හාමිනේ රුපියල් කිහිපයක් අතට ගත් විට වැඩි කැමැත්තක් පෙන්වූයේ නැත.
“සල්ලි නැතත් කමක් නැහැ,” යි කිවුවත්, ඉස්කෝලේ හාමිනේ රුපියල් තිහ ආපසු තාත්තාට නුදුන්නාය.
ඉස්කෝලේ යමින් ඒ මුදල තියා ගන්න.” “මුදලාලි මහත්මයා විද කරන නිසා ගන්නවා ” යි කියමින් ඉස්කෝලේ හාමිනේ ඒ රුපියල් තිහ පරෙස්සමින් මුණේ තබාගත් කන්නය