අවසාන කොටස –
“නෑ. ඊළඟට මං දන්නේ, ඔබලා පැමිණ මාව නින්දෙන් අවදි කළ බව විතරයි,” ජැක්සන් කීය.
“මොහොතක් ඉන්න,” හෝම්ස් කීය. “ඇය ඔබට පිළිගැන්වූ තේ කෝප්පයේ, තේවල රසය සාමාන්යයෙන් වෙනස් බවක් ඔබට දැනුණාද? තිත්ත රසක් වගේ?”
“හැබැයි… ඔබ ඒක කෙළින්ම අහපු නිසා දැන් මට හොඳටම මතක් වෙනවා,” වාර්තාකරු කීය. “තේ ටික තරමක් තද තිත්තයි. ඒ නිසාම මං ඒක බිව්වේ අපහසුවෙන්. ඒ බව ඇය දකින්න ඇති. සේවිකාව තේ පිළියෙල කරනකොට කහට වැඩි වෙලා ඇති කියලා, ඒක නිසාද තිත්ත රසක් දැනෙන්නේ කියලා ඇය මගෙන් ඇහුවා. මං ඒක පිළිගත්තට පස්සේ, අමතර සීනි ටිකක් දාගත්තොත් රස හරි යයි කියලා ඇය කිව්වා.”
ඉඳහිටක් නිහතමානීව සිටි ඔහු, හදිසියේම අප දෙස බලමින් කියා සිටියේය.
“ඒත් මහත්වරුනි, ඔබලා කවුද? මෙහේ මොනවද කරන්නෙ? මේ මහත්මයා නම් පොලිස් පරීක්ෂකවරයෙක් බව මට පෙනෙනවා. ඒත් මේ අනිත් මහත්වරු කවුද?”
“ඔහුගේ තේ කෝප්පයට එකතු කරලා තියෙන්නේ, ක්ලෝරල් කියන නිද්රාකාරකයේ බින්දු කිහිපයක් විය යුතුයි,” හෝම්ස් කීය. “එහෙම නේද, වොට්සන්?”
“ඒ ගැන කිසිම සැකයක් නෑ,” මම කීවෙමි. “තේ කෝප්පයේ ඉතිරි වූ කොටස රසායනික විශ්ලේෂණයකට භාජනය කළා නම්, ඒක තහවුරු කරගන්න පුළුවන් වෙන්න තිබුණා.”
“ඔබ ඇහුවේ මේ කොහෙද කියලා නේද?” හෝම්ස් නැවත කථා කළේය. “මේ තමයි, ඔබ පැමිණි, සමසෙට් උද්යානයේ අංක 14 දරණ නිවස. මේ ඉන්නා මයිකල් ටේලර් මහත්මයා තමයි මේ ගෙදර අයිතිකරු.
ඔහු අද සවස තම කාර්යාලයේ රාජකාරි අවසන් කර ගෙදර ආවා. එතකොටයි ඔහුට දකින්න ලැබුණේ, තම බිරිඳත් සේවිකාවත් අමුතු ලෙස ගෙදරින් අතුරුදන් වී ඇති බව. ඊට අමතරව, නාඳුනන පිරිසක් මේ නිවස ආක්රමණය කර, එහි පාලනය තමන් අතට අරගෙන තිබුණා. ඔබ කියූ ඩොල්බි මහත්මියත් ඒ කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙක් වෙන්න ඇති.
අපි මේ ගෙදරට ඇවිත් වැඩි වෙලාවක් ගත වෙලා නෑ. නමුත්, කණගාටුවෙන් කියන්න වෙනවා… මේ ගෙදර කෑම කන කාමරයේ තිබී අපට මළ සිරුරකුත් හමුවුණා.”
“දෙයි හාමුදුරුවනේ!” ජැක්සන් කෑගැසිණි.
“ඔබට ඒ ගැන කට උත්තරයක් දෙන්න සිදු වෙනවා,” පොලිස් නිලධරයා දැඩි හඬකින් කීය.
“මං ඔබට දිවුරා කියන්නම්, මහත්මයා,” ජැක්සන් කීය. “මිනී මැරුමක් ගැන මං කිසි දෙයක් දන්නෙ නෑ. මේ ගෙදර මං ගත කළේ ඉතා කෙටි වෙලාවක් පමණයි. ඒ කාලය තුළ, මං මේ ගෙදර කිසිම පිරිමි පුද්ගලයෙකු ඇහැට දැකලා නෑ. මං දැක්කේ, අර කාන්තාව සහ ඇගේ සේවිකාව විතරයි.”
“එන්න, ඇවිත් බලන්න,” හෝම්ස් කීය. “ඔහු ඔබට හඳුනන කෙනෙක්ද කියලා.”
“ඒ වගේ වෙන්න ඉඩකඩ අඩුයි,” ජැක්සන් කීය. “ඒත් මං බලන්නම්.”
ටේලර් තම නිවසේ අනෙක් කාමර පරීක්ෂා කිරීමට ගිය අතර, අපි කෑම කන කාමරය වෙත ගියෙමු. මළ සිරුර අසල දණ ගසාගෙන, වාර්තාකරු එහි මුහුණ දෙස ගැඹුරින් බැලීය. මිනිත්තුවක් පමණ ඒ දෙස බලා සිටි ඔහුගේ මුහුණ ක්රමයෙන්ම වෙනස් විය. ඔහුගේ ඇස් විශාල වී, කට විවෘත වුණේ අතිශය මවිතයට පත් වූ බව පැහැදිලි කරමිනි.
“ඔබට හඳුනන කෙනෙක්ද?” පොලිස් පරීක්ෂක විමසීය.
“පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීතුමෙක්,” ජැක්සන් කීය. “මේ නැගෙනහිර මිඩ්ලන්ඩ් ප්රදේශයේ, ඩොන්කැස්ටර් ඡන්ද කොට්ඨාසයේ මන්ත්රී හෙන්රි ජෙන්කින්ස් මහත්මයා විය යුතුයි.”
“මං හිතන්නේ, ඔබ හරි,” හෝම්ස් කීය. “ඔහුගේ කෆ්ලික්ස් වල තිබුණා, H.J. කියලා — ඔහුගේ නමේ මුලකුරු.”
“දෙවියනේ!” මට නොසිතු ලෙස කියැවුණි. “ඒ තරම් ඈත පළාතක මන්ත්රීවරයෙක් මේ ගෙදර මොනවා කරනවද?”
“ඔබ ඔහු ගැන මොනවද දන්නේ?” පොලිස් පරීක්ෂකවරයා, වාර්තාකරු දෙස බලමින් විමසීය.
“අපේ පුවත්පතේ පාර්ලිමේන්තු වාර්තාකරුවා හැටියට,” ජැක්සන් කීය, “මට ඔහු නොයෙක් වර දැකලා තියෙනවා. ඔහු පැවැත්වූ ප්රවෘත්ති සාකච්ඡාවලටත් මං සහභාගී වී තියෙනවා.
ඔහු හැමවිටම කියන්නේ, පතල් කම්කරුවන්, කර්මාන්තශාලා සේවකයන් සහ ගොවීන් වෙනුවෙන් පෙනී ඉන්නවා කියලා; ඔවුන්ගේ යහපත වෙනුවෙන් හඬ නගනවා කියලා.
නමුත් විපක්ෂයේ අය කියන්නේ, ජෙන්කින්ස්ගේ කට විතරයි වැඩ. ඔහු මන්ත්රී පඩියත් දීමනාත් අරගෙන, සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත කරන, නොම්මර එකේ බොරුකාරයෙක් කියලයි.”
උඩු මහල පරීක්ෂා කර ආ ටේලර් මේ අතර පහළට බැස්සේය.
“උඩ තට්ටුවේ නම් කිසිම අවුලක් නෑ. ඒත් මගේ බිරිඳවත්, සේවිකාවන්වත්, ලකුණක්වත් හමුවුණේ නෑ.”
“මේ අහන්න, ටේලර් මහත්මයා,” හෝම්ස් කීය. “ඔබට ගෙදරට ඇතුළු වීමට ඉඩ නොදුන් කාන්තාවත් සේවිකාවත් ඔබ සමඟ කථා කරද්දි, ඔවුන්ගේ ඉංග්රීසි උච්චාරණයේ වෙනසක් ඔබට දැනුණාද?”
“ඔව්, මහත්මයා,” ටේලර් කීය. “ඔබ දැන් කියනකොට තමයි ඒක මට හරියටම මතක් වෙන්නේ. ඒ උච්චාරණය… සාමාන්ය නෙමෙයි.”
“ඒක මිඩ්ලන්ඩ් ප්රදේශයේ උච්චාරණයක් වගේද?” හෝම්ස් විමසීය.
“නෑ, නෑ,” ටේලර් වහාම කීය. “මං එංගලන්තයේ නොයෙක් ප්රදේශවල සංචාරය කරලා තියෙනවා. ඒ නිසා උච්චාරණ වෙනස්කම් මට හුරුයි. මේක නම්, මං කවදාවත් අහලා නැති, ඉතාමත් අමුතු උච්චාරණයක්.”
“මටත් ඒකට එකඟ වෙන්න පුළුවන්,” පුවත්පත් වාර්තාකරු ජැක්සන් කීය. “මා සමඟ කථා කළ කාන්තාවටත් තිබුණේ, ඒ වගේම වෙනස් උච්චාරණයක්…”
“මේ ඉංග්රීසි උච්චාරණ ගැන කතා කිරීම පිස්සු වැඩක්,” පොලිස් නිලධරයා කථාවට බාධා කරමින් කීය. “මේ ඔක්කොම එංගලන්තයේ ඉංග්රීසිකාරයො. ඉන්දියානුවොත් නෑ, ඇමරිකන්කාරයොත් නෑ, අප්රිකානු ජාතිකයොත් නෑ.
මට දැන් කරන්න තියෙන්නේ, මළ සිරුර මෙතැනින් ඉවත් කරලා මෘත ශරීරාගාරයට ගෙන යෑම. ඊළඟට, ඔබ මා සමඟ පොලිස් ස්ථානයට එන්න ඕන, ජැක්සන් මහත්මයා. මට ඔබගෙන් තවත් ප්රශ්න කරන්න තියෙනවා.”
“මට කියන්න තිබුණු හැම දෙයක්ම මං කිව්වා,” ජැක්සන් කීය. “ඊට වඩා මොනවා කියන්නද?”
“ඔබ පොලිස් ස්ථානයට එන්න කැමති නැත්නම්,” පොලිස් නිලධරයා දැඩි හඬින් කීය, “මට සිදු වෙනවා ඔබව අත්අඩංගුවට ගන්න.”
“ඒ මොන වරදකටද?” ජැක්සන් විමසීය.
“සැක සහිත අන්දමක මරණයක් සිදුවී තිබෙන ස්ථානයක ඔබ සිටීමයි,” පොලිස් නිලධරයා කීය. “ඊටත් වැඩියෙන්, මිය ගොස් තිබෙන්නේ… පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයෙකු.”
“වීම වඩාත් ආන්දෝලනාත්මකයි. ඒ ගෙදර සිට අපට හමුවුණු සාක්ෂි, පොලීසියේ රාජකාරි වලට සෘජුවම බාධා කරන බවයි මට කියන්න තියෙන්නේ,” පොලිස් පරීක්ෂකවරයා දැඩි හඬකින් පැවසීය.
මේ අවස්ථාවේදී පොලිස් පරීක්ෂකවරයා සහ පුවත්පත් වාර්තාකරුවා අතර ඇතිවූ වචන හුවමාරුව, මිනිත්තු කිහිපයකින්ම උණුසුම් ස්වභාවයක් ගත්තේය. එකිනෙකාට පසුබැසීමක් නැතිව, දෙදෙනාම තම තමන්ගේ අදහස් දැඩි ලෙස පළ කළහ.
එතැන මොහොතක් නිරීක්ෂණය කරමින් සිටි මගේ මිත්රයා හෝම්ස්, කිසිවෙකුටත් කිසිවක් නොකියමින් වහාම එතැනින් පිටවී විසිත්ත කාමරය දෙසට ගියේය. ඔහුගේ එම හදිසි ගමන මට සැකයක් උපදවා දුන්නේය. මඳ වේලාවක් ගතවූ පසු, ඔහු සොයා යාමට මම තීරණය කළෙමි.
ඒ වෙලාවටම වාගේ, හෝම්ස් අප සිටි ස්ථානයට ආපසු පැමිණියේය. ඔහුගේ දෙනෙත් තුළ අමුතුම දීප්තියක් දිස්වූ බව මට පැහැදිලිව දකින්න ලැබුණි.
“යම්කිසි කාරණයක් ගැන ඔබ සතුටට පත් වෙලා වගෙයි, හෝම්ස්?” මම ඇසුවෙමි.
“මෙතැන තිබෙන ගැටලුව පැහැදිලි වෙත හෝඩුවාවක් මට හමුවුණා,” ඔහු නිහතමානී සිනාවක් සමඟ කීය.
“ඒ මොකක්ද?”
“මේ කෑම කන කාමරයේ, එකම ඔරලෝසුවක්වත් නෑ. නමුත් විසිත්ත කාමරයේ, නිවැරදි වේලාව පෙන්වන ඔරලෝසු දෙකක්ම තිබුණා.”
“ඉතින් ඒකේ වැදගත්කම මොකක්ද?” පොලිස් නිලධරයා සැකයෙන් විමසීය.
“වැදගත්කමද?” හෝම්ස් නැවත කීය. “අර තේ කෝප්ප තිබුණු මේසය අසලම, බිම බුමුතුරුණ මත, සාක්කු ඔරලෝසුවක වීදුරුවෙන් බිඳී ගිය කැබලි මට හමුවුණා.
ඒකෙන් මට ගත හැකි නිගමනය මෙයයි…”
ඔහුගේ වාක්යය අවසන් වීමට පෙර, ඉදිරිපස දොරට දැඩි තට්ටු කිරීමක් ඇසිණි.
දොර විවෘත කළ විට ඇතුළට ආවේ, එළියේ මුරට සිටි පොලිස් හටයෙකි. ඔහු වහාම තම ප්රධානියා අමතා කීය.
“මහත්මයා, කාන්තාවන් දෙදෙනෙක් ඇවිත් ගෙට ඇතුළු වෙන්න උත්සාහ කළා. ඔවුන් කියනවා, ඔවුන් මේ ගෙදර පදිංචිකාරියන් කියලා. ඔවුන්ට—”
ඔහුගේ වචන අවසන් වීමටත් පෙර, ඉදිරි දොරෙන්ම කාන්තාවක් නිවස තුළට ඇතුළු වූවාය. තිල් පැහැති ඇඳුමකින් සැරසී සිටි ඇයගේ මුහුණෙන් පැහැදිලිව දිස්වූයේ දිගු ගමනකින් හා මානසික ආතතියකින් හටගත් විඩාපත් පෙනුමකි.
“මයිකල්!”
ඇය විසිත්ත කාමරය හරහා ගමන් කරමින් කෑගැසුවාය.
“මොනවද මෙතන මේ සිද්ධ වෙන්නේ?”
“ජෙනි!”
ටේලර්ටද කෑගැසිණි. ඉදිරියට දිව ගිය ඔහු, දෑතින්ම ඇය බදා ගත්තේය.
“ඔයා මොන ලෝකෙකද ගිහින් හිටියේ? ඔයා ගැන හිතාගන්න බැරුව, මං කොච්චර දුකෙන්ද කාලය ගත කළේ!”
“අද දවසේ මට වෙච්ච මහන්සියක්…”
ඇය එසේ කියමින්, ආපසු හැරී දොර අසල සිටි අනෙක් කාන්තාවට කෑගැසුවාය.
“මරිටා! එන්න! මෙතනට එන්න!”
ටේලර් අපට අමුත්තන් හඳුන්වා දුන්නේය.
“මේ මගේ බිරිඳ,” ඔහු කීවේ ප්රමාණයෙන් කුඩා, ළාබාල කාන්තාව පෙන්වමිනි.
අප සැම දෙසම නෙත් යොමු කළ ටේලර් මහත්මිය, අසහනයෙන් යුතුව සිය සැමියාගෙන් විමසුවාය.
“මේ කවුද මයිකල්? මොන උවමනාවකටද ඔයාල මෙහේ ඇවිත් ඉන්නෙ? පොලීසියෙ අයත් ඇවිත් ඉන්නේ ඇයි? ඔයා අද මැන්චෙස්ටර් ගියේ නැද්ද?”
සැමියාගෙන් පිළිතුරක් ලැබෙන තුරු නොසිටි ඇය, හදිසියේම කෑම කන කාමරයේ දොර තල්ලු කරගෙන ඇතුළට ගියාය. ඇයගේ ගමන නවතන්න ටේලර් උත්සාහ කළත්, ඒ වනවිටත් ප්රමාදය වැඩිය.
කාමරය මැදට ඇවිද ගිය ඇය, ඊළඟ මොහොතේ කන් බිහිරි කරවන හඬකින් විලාප නඟනවා අපට ඇසිණි.
ඊළඟ මොහොතේ ඇය ක්ලාන්ත වී බිම ඇද වැටුණු ශබ්දය කාමරය පුරා පැතිරිණි.
“නෝනා! මොකද වුණේ?”
කියා කෑගසමින්, මරිටා නම් වූ සේවිකාව එතැනට දිව ගියාය.
එක් ක්ෂණයකින් ඇයගේ කෑගැසීමද අපට ඇසිණි.
“දෙයියන්ට ඔප්පු වෙච්චාවෙ! මෙතන බිම ඉන්නෙ නාඳුනන මිනිහෙක්! ඒක දැකලා තමයි නෝනා ක්ලාන්ත වුණේ!”
මම වහාම කාමරය තුළට දිව ගියෙමි. ක්ලාන්තව බිම වැතිර සිටි ටේලර් මහත්මිය අසල, ඇගේ සේවිකාව බිම පසෙකට පහත් වී සිටියාය.
“ඔබේ නිවසේ සර්වොලටයිල් ඖෂධ තියෙනවද?” මම විමසුවෙමි. “ඊට අමතරව, බ්රැන්ඩි බෝතලයක් තිබුණොත් ඒකත් මට දෙන්න.”
ඊළඟ පැය කාලය තුළ, සිදුවීම් ගණනාවක් එකින් එක සිදුවිය. ක්ලාන්තයෙන් සුවය ලැබූ ටේලර් මහත්මිය, ටිකෙන් ටික යථා තත්ත්වයට පත්වුණාය. පොලිස් පරීක්ෂක විට්නි විසින් මළ සිරුර, පොලිස් රථයකින් මෘත ශරීරාගාරය වෙත යවන ලදී.
පැය භාගයක් පමණ ගත වූ පසු, විසිත්ත කාමරයට පැමිණෙන මෙන් හෝම්ස් කාන්තාවන් දෙදෙනාගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. ඔවුන් එතැනට පැමිණෙන විටත්, එහි රැස්ව සිටියේ පුවත්පත් වාර්තාකරු නීල් ජැක්සන්, පොලිස් පරීක්ෂක විට්නි, ටේලර් මහතා, මම, සහ මගේ මිත්රයා හෝම්ස්ය.
“අද සිදුවුණු මේ පැටළිලි සහගත සිදුවීම් පහදා ගැනීමයි අපට දැන් කරන්න තියෙන්නේ,” හෝම්ස් කතාව ඇරඹීය. “එකට එක්කෙනා සතු තොරතුරු අපි බෙදා හදා ගමු.
මුලින්ම, ටේලර් මහත්මයා මුහුණ දුන් අත්දැකීම මම කියලා පටන් ගන්නම්.”
එසේ කී හෝම්ස්, ටේලර්ගේ මැන්චෙස්ටර් ගමන අවලංගු වී, ඔහු අනපේක්ෂිත ලෙස ගෙදරට පැමිණි ආකාරය විස්තර කළේය. ඉන්පසු, ටේලර් මුහුණ දුන් සිදුවීම් එකින් එක පැහැදිලි කළේය.
ඊළඟට, පුවත්පත් වාර්තාකරු නීල් ජැක්සන් මේ නිවසට පැමිණ ඔහුට විඳින්නට සිදුවුණු අත්දැකීම් විස්තර කළේය. අවසානයේ, අප මෙහි පැමිණි පසු, කෑම කන කාමරයෙන් මළ සිරුරක් හමුවූ ආකාරයත්, එය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී හෙන්රි ජෙන්කින්ස්ගේ බව හඳුනාගත් හැටිත් හෝම්ස් පැහැදිලි කළේය.
“ඉතින්, ටේලර් මහත්මිය,” ඔහු අවසානයේ කීය. “ඔබ අද දවස ගත කළේ කොහොමද කියන කාරණය, දැන් අපට පවසන ලෙස මම ඉල්ලා සිටිනවා.”
“බොහොම හොඳයි,” ටේලර් මහත්මිය නිහතමානීව කීය. “අද උදේ දහයට පමණ, මගේ නමට විදුලි පුවතක් ලැබුණා. ඒක එවලා තිබුණේ, මගේ සහෝදරයා චාලි — පෝට්ස්මත් නගරයෙන්.”
“ඒක වෙන්න බැහැ නේ,” ටේලර් මහතා වහාම කතාවට බාධා කළේය. “චාලි ඉන්නේ නිව්යෝක් නගරයේ නේද? එයා දැන් එහේ නීති ශිෂ්යයෙක් කියලා අපට දන්වා එව්ව නේද?”
“ඒක ඔයා වගේම මමත් දන්නවා,” ඇය සන්සුන්ව පිළිතුරු දුන්නාය. “නමුත් ඒ වෙලාවේ මට හිතුණේ, මොනවහරි අවාසනාවන්ත සිදුවීමක් හෝ කරදරයක් වෙලා, චාලිට ආපහු එංගලන්තයට එන්න සිදුවුණා වත්ද කියලා.
විදුලි පුවතේ සඳහන් වෙලා තිබුණේ, මං වහාම පෝට්ස්මත් නගරයට පැමිණිය යුතු බවයි. තමන් එහි දුම්රිය පොළේ, මාව එනතුරු රැඳී සිටින බවත්, මාව හමුවූ වහාම සියලු දේ මට කියන බවත් එහි සඳහන් කර තිබුණා…”
මගේ හිතට එකවරම දැනුණේ දැඩි දුකක්ත්, එයට සමාන භීතියක්ත් ය. ඔහු මුහුණ දී සිටින්නේ මොන වගේ කරදරයකටදැයි සිතාගැනීමටවත් මට හැකි වූයේ නැත. මිනිත්තු දහයකින් මම ගෙදරින් පිටත්වුණෙමි.
දවල් එකට කලින් මම පෝස්මත් දුම්රිය පොළට ළඟා වුණා. නමුත් එහිදී මගේ සොහොයුරා හමුවුණේ නැහැ. ඔහුට යම් ප්රමාදයක් වෙලා ඇති කියලා මට හිතුණා. ඒ නිසා දුම්රිය පොළේ බංකුවක වාඩි වී, පැයකට ආසන්න කාලයක් ඉවසීමෙන් බලාගෙන හිටියා.
අන්තිමේදී මම දුම්රිය පොළේ කාර්යාලයට ගොස් චාලි ගැන විමසුවා. එවිට ඔවුන් මට කඩදාසි කැබැල්ලක් ලබාදුන්නා.
“දුම්රිය මගී ටේලර් මහත්මිය වෙත – දුම්රිය ස්ථානාධිපති භාරය”
එහි පිටතින් එසේ සටහන් කර තිබුණා.
ඒ ලියුමේ සඳහන් වී තිබුණේ, නොවැළැක්විය හැකි හේතුවක් නිසා ඔහුට වහාම සවුතැම්ටන් දුම්රිය පොළට යාමට සිදු වූ බවත්, මාව එතැනට පැමිණෙන්න කියාත්.
මම ඒ මොහොතේම පෝස්මත් දුම්රිය පොළෙන් පිටත් වුණා.
සවස තුනහමාරට ටිකක් පෙර මම සවුතැම්ටන්ට ළඟා වුණා. එතැනදීත් පැයකට ආසන්න කාලයක් බලාගෙන හිටියත්, චාලිගේ ලකුණක්වත් දකින්න ලැබුණේ නැහැ. ඔහු මා වෙත කිසිම පණිවුඩයක් ද තබා ගොස් නොතිබුණා.
අවසානයේ මට තේරුණා මෙතැන තවත් රැඳී සිටීමෙන් කිසිම ප්රයෝජනයක් නැහැ කියලා. ඒ නිසා මම ආපසු ලන්ඩන් බලා යන දුම්රියකට නැගුණා.
වෝටලූ දුම්රිය පොළේදී මට මරිටාව හමුවුණා. එතැනින් පසු අප දෙදෙනා එකටම ගෙදර ආවා.
“ඔබගේ සොහොයුරා ඔබ වෙත එවූ විදුලි පුවත ඔබ ළඟ තියෙනවද?” හෝම්ස් විමසීය.
“නැහැ මහත්මයා,” ඇය කීවාය. “ඒ වෙලාවේ මගේ අතේ තිබුණා. පස්සේ බලද්දී නැතිවෙලා. මං හිතන්නේ එතැනදිම වැටුණා.”
“පෝස්මත් දුම්රිය පොළේදී ඔබට දී තිබූ ලියුම් කැබැල්ල?”
“ඔව්, මේ තියෙන්නේ,” ඇය කියමින්, තම අත්බෑගයෙන් කඩදාසි කැබැල්ලක් ගෙන හෝම්ස් අතට දුන්නාය.
හෝම්ස් මිනිත්තුවක් පමණ එය සාවධානව පරීක්ෂා කළේය. ඉන්පසු එය අප සියල්ලන්ටම දැකගත හැකි ලෙස උස්සලා අල්ලාගත්තේය.
“මේ ඔබේ සොහොයුරාගේ අත්අකුරු බවට ඔබට පූර්ණ විශ්වාසයක් තියෙනවද?”
“මට එහෙම හිතෙනවා,” ටේලර් මහත්මිය කීවාය. “ඔබට හිතෙන්නේ මේක වංචාවක් කියලාද?”
“පැහැදිලිවම ඔව්,” හෝම්ස් කීවේය. “විදුලි පුවතෙන් සහ මේ ලියුම් කැබැල්ලෙන් ඔවුන් උත්සාහ කළේ එකම දෙයක් — ඔබව හැකි තරම් කාලයක් ගෙදරින් ඈත් කරලා තැබීම.”
ඔහු ඇමරිකාවේ සිට මෑතකදී ඔබ වෙත එවූ ලියුමක් තියෙනවද? ඒකත් එක්ක මේ අත්අකුරු සසඳලා බලන්න මට අවශ්යයි.”
ඇය ඒ ලිපිය ඔහු අතට දුන්නාය.
“අත්අකුරු වල යම් සමානත්වයක් තියෙනවා,” හෝම්ස් කීය. “නමුත් මේ ලියුම් කැබැල්ල වංචනික එකක්. ඒ ගැන මට කිසිම සැකයක් නැහැ.”
“හොඳයි. දැන් අපි අපේ අවසාන සාක්ෂිකාරිය — මරිටා ක්වින් මෙනෙවියගේ කතාව අහමු.”
“මගේ කතාව බොහොම කෙටි එකක් මහත්මයා,” මරිටා කියන්න පටන් ගත්තාය.
“ටේලර් මහත්මිය ගෙදරින් පිටත් වෙලා පැය තුනක් විතර ගියාට පස්සේ, මට විදුලි පුවතක් ලැබුණා. ඒක පෝස්මත් දුම්රිය පොළෙන් එවපු එකක්. ටේලර් මහත්මියගේ නමට.
ඒකේ කියලා තිබුණේ, ගිනි උදුන් පඩිය මත තිබුණු පරණ ජෑම් බෝතලයෙන් පවුම් පහක් අරගෙන, මට වහාම පෝස්මත් එන්න කියලා. පුංචි කෙල්ල තෝරාව තනියෙන් ගෙදර තබා යන්න බැරි නිසා, මම ඇයව බැටර්සිහි ඇගේ දෙමාපියන්ගේ ගෙදරට ඇරලුවා.
ඊළඟට ලැබුණු පළමු දුම්රියෙන්ම මම පෝස්මත් බලා ගියා.
නමුත් එතැනදි ටේලර් මහත්මිය හමුවුණේ නැහැ. පැයක් විතර බලාගෙන හිටියා. පස්සේ ටිකට් කාර්යාලයෙන් විමසුවා.
එතැන ලිපිකරුවෙක් මට කිව්වා, ටේලර් නමින් කාන්තාවක් ටික වෙලාවක් බලාගෙන ඉඳලා, සවුතැම්ටන් බලා ගිහින් තියෙනවා කියලා.
මට හිතුණා සවුතැම්ටන්ට ගියත් වැඩක් නැහැ කියලා. ඒ නිසා මම ආපහු ආවා.
වෝටලූ දුම්රිය පොළේදී, ශබ්ද විකාශනයෙන් ප්රකාශයක් ඇහුණා — සවුතැම්ටන් සිට එන දුම්රියක් මිනිත්තු දෙකකින් පළමු වේදිකාවට ළඟා වෙනවා කියලා.
මම එතැන බලාගෙන හිටියා. ඇය ඒ දුම්රියෙන් බැස එනවා දැක්කාම, මට ලොකු සැනසීමක් දැනුණා.”
“ටේලර් මහත්මිය, ඔබ මරිටාට විදුලි පුවතක් එව්වෙ නැහැ නේද?”
“කොහොමටවත් නැහැ.”
“මරිටා, ඒ විදුලි පුවත දැන් ඔබ ළඟ තියෙනවද?”
ඇය හිස සෙලවුවාය. “නෑ මහත්මයා. දුම්රියේදී නැතිවුණා.”
“ඒකට කමක් නැහැ,” හෝම්ස් කීය. “ඒක දැන් වැදගත් නැහැ.”
සේවිකාව තේ සකස් කිරීමට මුළුතැන්ගෙයට ගියාය. ඒ අතරතුර සිදුවීම් ගැන කතාබහ ඇරඹුණා.
“අද සිද්ධ වුණේ හරිම පිස්සු වැඩක්,” ටේලර් මහතා කීය. “නාඳුනන මිනිස්සු ගෙට කඩා වැදිලා, මොනවදෝ කරලා, ආපහු ගිහින්.”
“ඒ හැමෝම ගියේ නැහැ,” පොලිස් නිලධරයා කීය.
“අපි ආව වෙලාවේ, එක්කෙනෙක් කෑම කන කාමරයේ බිම වැතිර සිටියා නේද?”
“ඔහුට පහරදීමක් වුණ බවට හෝ අනතුරක් සිදු වූ බවට සලකුණු තිබුණේ නැහැ නේද?” ටේලර් මහතා ඇසීය.
“කවුද දන්නෙ?” පොලිස් නිලධරයා උරහිස් උස්සමින් කීවේය. “බොහෝ වෙලාවට ඔහුට වස දුන්නා වෙන්න පුළුවන්. විෂ යෙදූ කෑම බීම දෙන එක ඔවුන්ට හොඳටම හුරු පාටයි. ජැක්සන්ගේ කතාව ඇත්ත නම්, ඔහුටත් නිදි බෙහෙත් මිශ්ර කළ තේ දීලා තියෙනවා.”
“ඒක තමයි මටත් තේරුම් ගන්න බැරි දේ,” පුවත්පත් වාර්තාකරු කීවේය.
“මාව මෙහෙට කැඳෙව්වා. ආව ගමන්ම වගේ නිදි බෙහෙත් දාලා තියෙන තේ බොන්න දුන්නා. ඊළඟට මාව ගෙයි පිටිපස්සෙ මිදුලට දාලා ඔවුන් යන්න ගියා.”
“මං කිව්වේ ඒ නිසා තමයි — මේක තේරුම් ගන්න බැරි, පුදුමාකාර පිස්සු වැඩක්,” ටේලර් මහතා කීය.
“කොහොම වුණත්, දැන් මට යන්න වෙලාව හරි,” වාර්තාකරු කීය.
“හෙන්රි ජෙන්කින්ස් මන්ත්රීතුමාගේ අබිරහස් මරණය ගැන මං වහාම අපේ පුවත්පතට වාර්තාවක් ලියන්න ඕන. නැත්තං හෙට උදේ පත්තරේට දාගන්න බැරි වෙයි.
ඒත්… හෝම්ස් මහත්මයා, ඔබ අත උස්සලා මාව නවත්තුවේ ඇයි? මං මෙතනින් යන්න එපා කියලා ඇයි ඔබ හිතන්නේ?”
ඒ මොහොතේම, විශාල බන්දේසියක තේ කෝප්ප හා පීරිසි රැසක්ත්, ලොකු තේ පෝච්චියක්ත් ගෙන, සේවිකාව මරිටා එතැනට පැමිණියාය.
“තේ—”
“මොහොතක් ඉන්න,” හෝම්ස් වාර්තාකරු අමතමින් කීවේය.
“තේ කෝප්පයක් බීලාම යන්න.”
“අනේ, මං දන්නෙ නෑ,” ජැක්සන් කීවේ සැකයෙන්.
“ගිය සැරේ මේ ගෙදරදි තේ කෝප්පයක් බීලා මං මෙලොව ආවද එලොව ගියද කියලා හිතාගන්න බැරි තත්ත්වයට පත්වුණා.”
“බය වෙන්න එපා,” හෝම්ස් සිනාවක් සමඟ කීවේය.
“මේ වතාවේ තේ ඔබට හොඳ උත්තේජනයක් විතරයි දෙන්නෙ.”
මරිටා තේ කෝප්ප මේසය මත තබා, පෝච්චියෙන් තේ වත් කළාය. ඉන්පසු පිරිසට තේ පිළිගැන්වූවාය.
ඊළඟට ඇය ඉක්මනින් මුළුතැන්ගෙයට දිව ගොස්, කේක් කැබලි පිරුණු පිඟානක් ගෙන ආවාය.
“ඔබට ලොකු වැරැද්දක් වුණා නේද?” හෝම්ස් එතැනින් පිටවී යාමට සූදානම් වූ මරිටාව අමතා ඇසීය.
ඒ වෙලාවේ හෝම්ස්ගේ අතේත් කේක් කැබැල්ලක් තිබුණා. ඔහුගේ ප්රකාශයට මරිටා අතිශය පුදුමයෙන් ඔහු දෙස බැලුවාය.
“ඒ… ඒ මොකක්ද මහත්මයා?” ඇය ඇසුවාය.
“නෑ, නෑ. කේක් ගැන නෙමෙයි,” හෝම්ස් කීවේ සිනාසෙමින්.
“ඒ කටයුත්තට ඔබ අතිශය දක්ෂයි කියලා මට තේරුණා.”
“ස්තුතියි මහත්මයා.”
“මං කියන්නේ, ඔබට වැරදුණේ අර විදුලි පුවත පිළිබඳ කතාවේදී.”
“ඒ මොනවාද මහත්මයා?”
“ඔබට ලැබුණු විදුලි පුවතේ කියලා තිබුණේ, ගිනි උදුන් පඩිය මත තිබෙන පරණ ජෑම් බෝතලයෙන් පවුම් පහක් අරගෙන පෝස්මත් එන්න කියලා නේද?”
“ඔව් මහත්මයා.”
“ඒ ජෑම් බෝතලයේ මුලින්ම තිබුණේ මොන වර්ගයේ ජෑම්ද?”
“ස්ට්රෝබෙරි ජෑම්,” ටේලර් මහත්මිය කීවාය.
“ඒක හිස් වෙලා කොච්චර කාලයක්ද?”
“මාසයකටත් වැඩියි.”
“ඊට පස්සේ ඒ බෝතලය මුදල් තැබීමට පාවිච්චි කළා?”
“ඔව්.”
“හොඳයි,” හෝම්ස් කීය.
“කවුරුත් හිතලා බලන්න. ටේලර් මහත්මියම එවූ විදුලි පුවතක් නම්, මේකේ කිසි ප්රශ්නයක් නෑ. නමුත් දැන් අපි දන්නවා — ඇය එහෙම විදුලි පුවතක් කොහොමටවත් එවලා නෑ.
එහෙම නම්, ඒක එවලා තියෙන්නේ පිටස්තරයෙක්. ඒ මොකටද?
මේ ගෙදර පදිංචිකාරයෝ සියල්ලෝම රැවටලා, ඔවුන් ගෙදරින් ඉවත් කර තැබීමට.”
හෝම්ස් ටිකක් නවතිමින් දිගටම කීය.
“මෙතැන තියෙන ලොකුම පුදුමය මේකයි.
මේ විදුලි පුවත එවූ පුද්ගලයා කොහොමද දන්නේ, ගිනි උදුන් පඩිය මත, පහසුවෙන් ගන්න පුළුවන් විදියට අමතර මුදලක් තබා තියෙනවා කියලා?
තවද, ඒ මුදල් තබා තිබුණේ පරණ ජෑම් බෝතලයක කියලා ඔහු කොහොමද දැනගත්තේ?
බොහෝ ගෙවල්වල හදිසි අවස්ථාවලට ගන්න මුදල් තබන්නේ කුඩා බඳුනක — බොහෝවිට පෑන්ස හෝ සිලිං වටිනා කාසි.
පවුම් ගණනින් මුදල් තැබීම ඉතා කලාතුරකින්.
තව දුරටත්, ඒ මුදල් තබන්නේ සාමාන්යයෙන් දුම්කොළ ටින්, ටොෆී ටින්, හෝ කෝපි ටින් වල.
ජෑම් බෝතලයක් භාවිත කිරීම ඉතාමත් දුර්ලභයි.
ඉතින් මේ ගෙදර, මුදල් තබන්නේ ජෑම් බෝතලයක කියලා ඔහු දැන සිටීම — ඒක පුදුමයක් නේද?”
“මං දන්නේ නෑ මහත්මයා,” මරිටා කීවාය.
“මරිටා, මං දිහා බලන එකෙන් වැඩක් නෑ,” ටේලර් මහත්මිය කීවාය.
“විදුලි පුවත එවලා තියෙන්නේ මම නෙමෙයි.”
“ජෑම් බෝතලයේ මුදල් තබන බව ඔබ කාටවත් කිව්වද?” හෝම්ස් ඇසීය.
“කවදාවත් නැහැ,” ටේලර් මහත්මිය පිළිතුරු දුන්නාය.
“එහෙම නම්,” හෝම්ස් මෘදු හඬකින් ඇසීය,
“ඒ කාරණාව පිටස්තරයෙක් දැනගත්තේ කොහොමද?”
“මම දන්නේ නෑ මහත්මයා,” මරිටා කීවාය.
හෝම්ස් ඇය දෙස බැලුවේ ගැඹුරු සිතුවිල්ලකින් යුතුවය.
“මට හිතෙන්නේ,” ඔහු සෙමින් කීවේය,
“මේක ඔබට වුණ පටළැවිල්ලක් නෙමෙයි, මරිටා.
මෙය ඉතා සැලසුම් කළ ක්රියාවක්.”
යුතුයි. විදුලි පුවතේ සඳහන් වෙලා තිබුණේ පවුම් පහක් අරගෙන එන්න කියලා වෙන්න ඇති. නමුත් හදිසි වෙලාවක එහෙම මුදලක් කොහෙන් හොයාගන්නද? එතකොට ඔබට මතක් වුණේ, ගිනි උදුන් පඩිය මත තිබුණු ජෑම් බෝතලය. ඔබ අපට කිව්වේ, ඔබේ මොළයට ඒ මොහොතේ ආව අදහස; විදුලි පුවතේ වචන හරියටම නෙමෙයි. එහෙම නේද, මරිටා?”
සේවිකාව නළල රැළි කරගෙන කල්පනා කළාය.
“බාග වෙලාවට… එහෙම වෙන්න ඇති, මහත්මයා,” ඇය අවසානයේ කීවාය.
“ඒ කාරණය ඔබට හරියටම මතක නැද්ද?” හෝම්ස් ඇසීය.
“දැන් මට මතක් වෙනවා, මහත්මයා. විදුලි පුවතේ ජෑම් බෝතලය ගැන කියලා තිබුණාද නැද්ද කියලා මට නිශ්චිත නැහැ. නමුත් ටේලර් මහත්මිය මුදල් තබන්නේ ඒකේ කියලා මං දැනගෙන හිටියා.”
“විදුලි පුවතේ තිබුණේ, පවුම් පහක් අරගෙන එන්න කියලා. ඒක හරිද?”
“ඔව්, මහත්මයා.”
“ඒ තරම් මුදලක් ජෑම් බෝතලයේ තිබුණාද?”
“ඔව්, මහත්මයා.”
“රත්තරන් පවුම් කාසිවලින්?”
“ඔව්, මහත්මයා.”
“මෙන්න තවත් අද්භූත කරුණක්,” හෝම්ස් කීය. “මේ ගෙදර අය නොහඳුනන, සම්පූර්ණ පිටස්තරයෙක් කොහොමද දැනගත්තේ, එතරම් ලොකු මුදලක් පහසුවෙන් ගන්න පුළුවන් තැනක තියෙනවා කියලා?”
“නෑ, මහත්මයා. මං ඒ මුදල හොඳටම පරෙස්සම් කරගෙන ගියා. වෝටර්ලූ දුම්රියපොළේදී ටේලර් මහත්මිය හමුවුණු ගමන්ම, මං ඒ මුදල ඇයට භාර දුන්නා.”
“ඒ ගැන මට කිසිම අවිශ්වාසයක් නෑ, මරිටා,” හෝම්ස් සන්සුන් හඬින් කීය. “විදුලි පුවත ටේලර් මහත්මිය විසින්ම එවූවා නම්, මේ ගැන කිසිම ගැටලුවක් පැන නගින්නේ නෑ. තමන්ගේ ගෙදර මෙතරම් මුදලක් කොතැන තියෙනවාද කියලා ඇය හොඳටම දන්නවා. නමුත් ඇය කියන්නේ, තමන් එහෙම විදුලි පුවතක් එවූවක් නෑ කියලා. එහෙම නම්, නෝනා, ඔබත් මහත්මයාත් ඔබත් පමණක් දන්න මේ කරුණ, අපි තවමත් නොහඳුනන පිටස්තරයෙක් කොහොමද දැනගෙන හිටියේ?”
“අනේ, මං දන්නෙ නෑ, මහත්මයා… මට කිසි දෙයක් හිතාගන්න බැහැ. මගේ ඔළුව ඔක්කොම අවුල් වෙලා…”
“එහෙම අවුල් කරගන්න එපා,” හෝම්ස් කීය. “මේ සිද්ධිය කොහොමද වෙලා තියෙන්නේ කියලා මට විසඳුමක් තියෙනවා.”
“ඒ මොකක්ද, මහත්මයා?” මරිටා ඇසුවාය.
“මේ හැම දෙයක්ම ඔබ හිතේ මවාගත් දේවල්. ඔබ කියන විදිහේ විදුලි පුවතක් පෝස්මත් වලින් මේ ගෙදරට ලැබුණෙත් නෑ. අපරභාගයේ මේ ගෙදරින් සියල්ලන්ම පිටතට යැවීමට, ඔබම සකස් කරගත් උපක්රමයක් තමයි ඒ.”
“නෑ! මහත්මයා!” මරිටා කෑගැසුවාය. භීතියෙන් ඇය අඩියක් පිටුපසට ගියාය.
“සිද්ධ වුණේ මොකක්ද කියලා මං කියන්නම්,” හෝම්ස් කීය. “මට වැරදුන තැනක් තියෙනවා නම්, ඔබට පුළුවන් ඒක නිවැරදි කරන්න.
නෝරා කියන ගැහැණු ළමයා ගෙදර ඇතුළේ වැඩ කරමින් හිටපු වෙලාවේ, ඔබ ඉස්සරහ දොර ඇරලා, ඔබම උස් හඬින් දොරට තට්ටු කළා. ඊළඟට ඇවිත් නෝරාට කිව්වා, ටේලර් මහත්මියගෙන් ඔබේ නමට විදුලි පුවතක් ඇවිත් තියෙනවා කියලා. ඒකෙන්, ඔබට වහාම පෝට්ස්මත් යන්න වෙනවා කියලාත්, ඇයට තමන්ගේ දෙමව්පියන්ගේ ගෙදරට යන්න සිද්ධ වෙනවා කියලාත් කිව්වා. ඇය ළාබාල දැරියක්. ඒ නිසා ප්රශ්න අහන්නෙ නැතුව, ඔබ කිව්ව දේ ඇය පිළිගත්තා. ඇය ගෙදරින් පිටවුණාට පස්සේ, ඔබේ සැලැස්ම ක්රියාත්මක කරන්න ඔබට ඉඩ ලැබුණා.”
“නෑ… නෑ! එහෙම දෙයක් වුණේ නෑ!”
“මරිටා, ඔබ කොහොමටවත් පෝට්ස්මත් ගියේ නෑ. ඔබ හිටියේ ලන්ඩනයේ. නමුත් ටේලර් මහත්මිය හමුවෙන්න, වෝටර්ලූ දුම්රියපොළට ඔබ ගියා. එතකොට ඔබ ගෙතූ ප්රබන්ධ කතාව ඇයට ඇත්තක් වගේ ඒත්තු ගන්වන්න පුළුවන් වෙයි කියලා ඔබ හිතුවා.”
“නෝනා!” කෝපයෙන් සේවිකාව තම ස්වාමිදුව දෙසට හැරුණාය. “බලන්න, මේ මහත්මයා කියන දේවල්! මෙච්චර අසාධාරණයක්! ඇයි ඔහු නිස්කාරණේ මට මෙහෙම චෝදනා කරන්නේ?”
“ඔබට සොහොයුරියක් ඉන්නවා නේද?” හෝම්ස් අහුවේ, ඇගේ විරෝධය නොසලකා.
එම ප්රශ්නයෙන් ඇය එකවරම තිගැස්සුණාය. ඇගේ මුඛය සෙමෙන් විවර වුණත්, වචන කිසිවක් පිටවුණේ නෑ.
“කෝ, කෝ… මේ ප්රශ්නයට උත්තරයක් දෙන්න,” හෝම්ස් මිත්රශීලී හඬින් කීය. “සොහොයුරියක් ඉන්න එක වැරැද්දක් නෙමෙයි. ඒක අපරාධයක්වත් නෙමෙයි. කියන්න… ඔබට සොහොයුරියක් ඉන්නවාද?”
“ඔව්, මහත්මයා.”
“ඇගේ නම ලොරේටා… හරිද?”
සේවිකාවගේ දෙනෙත් විශාල වුණා. ඇගේ දෙඅත් කම්මුල් වෙත ගියේ, ඇය තුළ ඇති වූ මවිතය සඟවන්න බැරි වූ නිසාය. ඇගේ මුහුණ මන්දගාමීව සුදුමැලි වන අයුරු මම දැක්කෙමි.
“දෙවියනේ! ඔබ කොහොමද මේවා දන්නේ?”
“ඒවා දැනගන්න එක, මගේ වෘත්තියේ කොටසක්,” හෝම්ස් කීය. “මරිටා සහ ලොරේටා කියන නම් දෙකම ඉතාලි සම්භවයක් ඇති නාම. 1870 දී, හෙන්රි ජෙන්කින්ස් ඔබේ සොහොයුරිය ලොරේටා ක්වින් විවාහ කරගෙන තියෙනවා. ඒ කියන්නේ, මේකෙන් අවුරුදු දහහතකට කලින්. නමුත් පසුව, ඔහු ඇයව අත්හැර දාලා. ඉතාම නින්දිත විදිහට…”
මේ තුරු කල්පනා නොවී කතාවට සවන් දෙමින් සිටි මරිටා ක්වින් නම් සේවිකාව, එකවරම දෙපා අප්රාණික වූවන් මෙන් බිම ඇද වැටුණාය. දෑතින්ම මුහුණ වසාගෙන, ඇය ඉකිගසමින් හඬා වැලපුණාය.
“මේ කතාව ඇත්තක්ද, මරිටා?” මයිකල් ටේලර් මහතා ඇසීය.
ඇය හඬමින් සිටි නිසා, ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දීමට නොහැකි වුණාය. කතා කිරීමට උත්සාහ කළත්, පිට වූ වචන පැහැදිලි නොවීය. කවුරුත් නිහඬව සිටි විට, ඇගේ හඬ සෙමෙන් සන්සුන් වුණාය.
එවිටම, මගේ මිත්රයා කාරුණික හඬින් ඇය වෙත නැවත කතා කළාය.
“අද මේ ගෙදර ඇත්තටම සිද්ධ වුණේ මොකක්ද කියලා, අපට පැහැදිලි කරන්න, මරිටා,” හෝම්ස් කීය. “එහෙම කළොත්, මේ හැම දෙයක්ම කාටත් තේරුම් ගන්න පුළුවන් වේවි.”
මීළඟට ඇය සඳහා ගෙන ආ පුටුවක හිඳගත් මරිටා ක්වින්, දිග හුස්මක් ඇදගෙන, පහත සඳහන් ප්රකාශය කළාය.
“මගේ අක්කා ලොරේටා මට වඩා අවුරුදු දෙකක් වයසින් වැඩියි. අපි දෙන්නාම උපන් හැදුණේ ලන්ඩනයේ. අපේ පියා ජුලියස් ක්වින්, මව ජෙසිකා ක්වින්. ඔවුන්ට හිටියේ අපි දෙන්නා පමණයි.
මගේ වයස අවුරුදු දොළහක් වෙද්දී, අපේ පවුලම ඕස්ට්රේලියාවට සංක්රමණය වුණා. අපි ගියේ මෙල්බර්න් පළාතට, බැලරට් ප්රදේශයට. එදා රත්රන් ආකරවල හොඳ රැකියාවක් හොයාගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා මගේ පියා දැඩි විශ්වාසයකින් හිටියා.
ඒ කාලයේදී, මෙල්බර්න් අසල කර්නල් හේවඩ් මහත්මයාගේ නිවසේ මට රැකියාවක් ලැබුණා. මුලින්ම මං මුළුතැන්ගෙයි සේවිකාවක් විදිහට වැඩ කළා. පසුව කෝකි තනතුරටත් පත්වුණා. ඒ නිවසේ සේවා කාලය අවසන් වුණාට පස්සේ, කර්නල් හේවඩ්ට ආපසු එංගලන්තයට යන්න සිද්ධ වුණා. ඔවුන් සමග එන්න කියලා ඔවුන් මගෙන් ඉල්ලා හිටියා. මං ඒකට එකඟ වුණා.
මේ අතරතුර, මගේ අක්කා ලොරේටා, මෙල්බර්න්හි සාන්ත පෝල් දෙව්මැඳුරේදී විවාහ වුණා. ඇය විවාහ වුණේ හෙන්රි ජෙන්කින්ස් කියන කඩවසම් තරුණයෙක් සමග. ඒ වෙද්දී ඇගේ වයස අවුරුදු විසි එකක්. ඒ තීරණය ගැන මං ඇයට දොස් කියන්න බැහැ.
හෙන්රි ජෙන්කින්ස්ට කඩවසම් පෙනුමක් තිබුණා. ඔහු කතා කළේ තමන් ඉදිරියේදී කරන ලොකු ලොකු දේවල් ගැන, බොහොම ආඩම්බරයෙන්. නමුත් ටික කාලයක් ගතවෙද්දී, ඔහු කතාවට වඩා වැඩ අඩු කෙනෙක් බව අපට පැහැදිලි වුණා. ලොකු ලොකු සැලසුම් තිබුණත්, ඔහුට ස්ථිර රැකියාවක් තිබුණේ නෑ. ඔවුන් විවාහ වෙලා අවුරුදු දෙකක් ගතවුණත්, තත්ත්වය එහෙමමයි.
ඒ කාලයේදී, මෙල්බර්න් සිට සැතපුම් සිය ගණනක් ඇතුළත, රට ඇතුළේ නව රත්රන් ඉල්ලම් ප්රදේශයක් හමුවුණා. ‘විශාල ධනවතෙකු වෙලා තමයි ආයෙ ගෙදර එන්නේ’ කියලා ජෙන්කින්ස් කියමින්, ඒ රත්රන් ඉල්ලම් ප්රදේශය බලා පිටත් වී ගියා. නමුත් ඔහු ආපහු ආවේ නෑ.
ඔහු ගිහින් අවුරුද්දකට විතර පස්සේ, ගෙදරට ආරංචියක් ආවා. රත්රන් ඉල්ලම් කැණීමේදී, පතලක් ඇතුළත සිදු වූ පස් කඩා වැටීමක් නිසා, හෙන්රි ජෙන්කින්ස් මියගොස් ඇති බවයි ඒ ආරංචිය.
ඔහු පිටත්ව යද්දීත්, මගේ අක්කා දරු ප්රසූතියට ළංවෙලා හිටියා. ඔහු ගිහින් ටික දවසකින් ඇයට කුඩා දියණියක් ලැබුණා. ඒ දරුවා සමග ජීවිතයට තනිව මුහුණ දෙන්න ඇයට සිද්ධ වුණා. කුඩා දරුවෙකු හදාගන්නා අතරේ රැකියාවක් කිරීම කොච්චර අපහසුද කියලා අපට ටිකෙන් ටික තේරුණා.
අවසානයේ, රෝගීන්ට හෙදකම් කරන සාත්තු සේවිකාවක් ලෙස ඇයට රැකියාවක් ලැබුණා. තමන් ඉතා දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කරන බව, ඇය ලියුම් මඟින් මට නිතරම දන්වා තිබුණා.
අවුරුදු ගණනාවක් ගතවුණා. මං සේවය කළ කර්නල් හේවඩ් මියගියා. ඒ වෙද්දී මගේ වෘත්තියේ මට හොඳ පළපුරුද්දක් ලැබිලා තිබුණා. ඒ නිසා නව රැකියාවක් හොයාගන්න මට අමාරු වුණේ නෑ. මුලින්ම මං ඉස්විච්හි එඩිංටන් සාමිවරයාගේ නිවසේ සේවය කළා. පසුව තෝටන් සාමිවරයාගේ නිවසේ රැකියාවක් ලැබුණා.
තෝටන් සාමිවරයා දේශපාලන ක්ෂේත්රයේ ඉතාම සම්බන්ධකම් ඇති කෙනෙක්. ඔහු නිතරම අමුත්තන් වෙනුවෙන් විශාල භෝජන සංග්රහ පැවැත්වුවා. ඒ අමුත්තන් අතර සිදුවූ කතාබහ බොහෝ වාරයක් මගේ කනට වැටුණත්, ඒවා මට වැදගත් නැති නිසා මං ඒවාට කන් දුන්නේ නෑ.
නමුත් එක දවසක්, අමුත්තන්ගෙන් කෙනෙක් ‘හෙන්රි ජෙන්කින්ස්’ කියන නම සඳහන් කළා. ඒ නම මගේ හිතට දැඩි ලෙස වැදුණා. ඒත්, අවුරුදු ගණනාවකට පෙර ඕස්ට්රේලියාවේදී මං දැන හිටපු හෙන්රි ජෙන්කින්ස් එයාම වෙයි කියලා මං හිතුවේ නෑ.
දින කිහිපයකට පස්සේ, තෝටන් සාමිවරයා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් පිරිසක් වෙනුවෙන් විශාල භෝජන සංග්රහයක් පැවැත්වුවා. අමුත්තන්ගේ ලැයිස්තුවේ ‘හෙන්රි ජෙන්කින්ස්’ කියන නම තිබුණා. ඔහුට නොපෙනෙන විදිහට, නමුත් සමීපව, ඔහුව දැකගන්න මට අවස්ථාවක් ලැබුණා.
ඒ දර්ශනය මට ඇති කළේ දැඩි කම්පනයක්. තව ටිකෙන් මං ක්ලාන්ත වී බිම වැටෙන්න තිබුණා.
මා දැන හිටියේ කෙසඟ තරුණයෙක්. නමුත් අවුරුදු ගණනාවකට පසුව වුණත්, ඔහුව හඳුනාගැනීම මට අපහසු වුණේ නෑ. ඔහු මගේ අක්කාගේ ස්වාමිපුරුෂයාමයි. මන්ත්රීවරයෙකු ලෙස පත්වී, සුවපහසු ජීවිතයක් ගත කිරීම නිසා ඔහු දැඩි ලෙස තරබාරු වී තිබුණා. අශ්ව කරත්තවලින් ගමන් කිරීමත්, ව්යායාම නොමැතිවීමත් නිසා වෙන්ත ඇති, ඔහුට තිබුණේ රෝගී පෙනුමක්.
ඕස්ට්රේලියාව අත්හැර ඔහු එංගලන්තයට ආවේ ඇයි කියන කරුණ, මට දැන් පැහැදිලි වුණා. රත්රන් ඉල්ලම් සොයා ගොස් අසාර්ථක වූ ඔහු, දුප්පතෙකු ලෙස ආපසු ගෙදර යාමට ලැජ්ජා වෙන්න ඇති. ඒ නිසාම, බිරිඳත් දරුවත් අත්හැර දමා, හොරෙන්ම එංගලන්තයට ආවා වෙන්න ඇති.
මේ සත්යය ඕස්ට්රේලියාවේ ජීවත්වෙන මගේ අක්කාට කියන්නද, නැද්ද කියලා සිතමින් මං ගත කළේ ඉතා අසහනකාරී කාලයක්. ඇය දරුවා සමග ජීවිතය ගැට ගහගන්න සටන් කරද්දී, ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා මෙහෙ මන්ත්රීවරයෙකු ලෙස සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත කරන එක මට දරාගන්න බැරි වුණා.
අවසානයේ, ඇයට සත්යය කියන්න මං තීරණය කළා. ඒ සත්යය දැනගත් මොහොතේ, ඇගේ හිතට ඇතිවුණේ දැඩි කම්පනයක්. ඒ ගැන දිගින් දිගටම විස්තර කරන්න මං යන්නේ නෑ. නමුත්, ඒ දුෂ්ඨ සැමියා ඇස් දෙකෙන්ම දැකගන්න, කවදා හරි දවසක එංගලන්තයට එන්න ඇය තීරණය කළා.
ඇය සහ ඇගේ දියණිය වික්ටෝරියා එංගලන්තයට එන්න, නැව් ගාස්තු ලෙස විශාල මුදලක් අවශ්ය වුණා. මාස ගණනක් මහන්සි වෙලා ඒ මුදල ඉතිරි කරගන්න ඇයට හැකිවුණා. අවසානයේ, දියණිය සමග මගේ අක්කා එංගලන්තයට පැමිණියා.
හෙදියක් ලෙස ඕස්ට්රේලියාවේදී ලබා තිබුණු පළපුරුද්ද, ඇයට මෙහෙදී වාසි වුණා. ඒ නිසා, පෝට්ස්මත් නගරයේ වෛද්ය ආයතනයක ඇයට රැකියාවක් ලැබුණා. ඒ අතරතුර, ඇගේ දියණියට පුහුණු ගෘහ සේවිකාවක් ලෙස තනතුරකුත් සොයාගත්තා.
ඊට පස්සේ, අපි කිහිප වතාවක් හමුවී කතාබස් කළා. හැම වතාවකම අපේ කතාබහේ ප්රධාන මාතෘකාව වුණේ ඔහු—හෙන්රි ජෙන්කින්ස්. ඔහුව හමුවීමට අවස්ථාවක් සොයාගැනීම තමයි ලොකුම ගැටලුව. මොකද, දුප්පතුන්ගෙන් ඈත් වෙලා ජීවත්වූ ඔහු, සෑම විටම ආශ්රය කළේ ඉහළ තනතුරු දරන, ධනවත් ප්රභූවරුන් පමණක්…
හැකි නම් ඇගේ සැමියා කොටු කර ගැනීමට අපට හැකි වනු ඇති බව අපට පැහැදිලි වුණා.
මේ අතර නෝටන් සාමිවරයාට එංගලන්තය හැර ඉන්දියාවේ ප්රාන්තයක ආණ්ඩුකාර ධුරයක් භාර ගන්න සිදු වුණා. ඔවුන් සමඟ මටත් ඉන්දියාවට යාමට අවස්ථාව තිබුණත්, එංගලන්තය අතහැර යාමට මං කැමති වුණේ නැහැ. ඒ නිසාම තෝටන් සාමිවරයාගේ සේවයත් මට අහිමි වුණා. ඒ වුණත් ටේලර් මහත්මයාත් මහත්මියත් මට ඔවුන්ගේ ගෙදර සේවය ලබා දෙන්න තරම් කරුණාවන්ත වුණා.
දවසක් අක්කාත් මමත් හමුවුණාම අපි මෙහෙම කතා වුණා.
“ටේලර් මහත්මයාත් නෝනත් ගෙදරින් පිටවෙලා ඉන්න දවසක් තිබුණොත්, හෙන්රිව මෙහේ ගෙන්වා ගන්න පුළුවන් නේද?” කියලා.
ඒ අදහසට සුදුසු අවස්ථාව ඉක්මනින්ම ලැබුණා. ටේලර් මහත්මයාට මැංචෙස්ටර් යාමට සිදුවුණා. ඔහු එක දවසකට ගෙදර නොඑන බව කලින්ම කියලා තිබුණා. හොඳින් සැලසුම් කළොත්, ලොරේටාට ඇගේ සැමියා හමුවෙන්න මේ දවස යොදා ගන්න පුළුවන් කියලා මට තේරුණා.
ටේලර් මහත්මියගේ සොහොයුරා චාල්ස් ඇමරිකාවේ ජීවත් වෙන බව මං දැනගෙන හිටියා. ඔහුට එහෙ ස්ථිර රැකියාවක් නොලැබීම ගැන ඇය හැම විටම සිත් වේදනාවෙන් කතා කරනවා. චාල්ස්ගේ නමින් විදුලි පුවතක් ලැබුණොත් ඇය වහාම ක්රියාත්මක වෙන බව මට විශ්වාසයි.
ඒ නිසා චාල්ස් මහත්මයා යවලා වගේ විදුලි පුවතක් මං සකස් කළා. පෝට්ස්මත් සිට ලන්ඩන් බලා එන දුම්රියේ නගින්නට පෙර, ඔහුගේ නමින් ලියපු ලියුම් කැබැල්ලකුත් පෝට්ස්මත් දුම්රිය කාර්යාලයට භාර දුන්නා. ඒ ලියුම ලියුවේ මම. ඔහු මේ ගෙදරට කලින් එවලා තිබුණු ලියුමක අත් අකුරු බලලාම ඒක හොඳින් නකල් කළා.
මේ අතරේ ලොරේටා තම සැමියා වෙත යැවීමට ලියුමක් ලියා එය මට දුන්නා—මෙහෙන් තැපැල් කරන්න කියලා. තමන්ටත් දරුවාටත් පිටුපා, හෙන්රි ඕස්ට්රේලියාවෙන් හොරෙන් එංගලන්තයට පැන ආපු එක ගැන ඇය දැඩි ලෙස සිත් වේදනාවෙන් හිටියා. ඔහු මෙහි සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත කරමින් සමාජයේ ඉහළ තනතුරකටත් පත්වුණා කියන එක ඇයට තවත් වේදනාවක් වුණා.
ඇයට උවමනා වුණේ, මේ කාරණා ඔහුට චෝදනා කරමින්, මාසික දීමනාවක් ලබා ගැනීමයි. නමුත් ඔහු ඒක සෘජුවම ප්රතික්ෂේප කරන ඉඩක් තියෙන බව අපි දැනගෙන හිටියා. ඒත් මේ සිද්ධිය මහජනතාවට ප්රසිද්ධ වුණොත්, ඔහුට එය මඟහැරිය නොහැකි බවත් අපට පැහැදිලි වුණා. ඒ නිසාම මේ සිද්ධියට සාක්ෂිකරුවෙකු වශයෙන් පුවත්පත් වාර්තාකරුවෙකු කැඳවන්න මං තීරණය කළා.
ටේලර් මහත්මයා නිතර කියවන පුවත්පත “නිව්ස් ඔෆ් ද වර්ල්ඩ්” යි. ඒකේ පාර්ලිමේන්තු වාර්තාකරු වූ නිල් ජැක්සන් කියන නම ඔහු නිතරම සඳහන් කරනවා. හෙන්රි පාර්ලිමේන්තුවේ කළ කතා මේ වාර්තාකරු පුවත්පතට ලියා තිබුණා. ඒ නිසා ඔහු ඉදිරියේ හෙන්රිව මෙල්ල කර ගන්න ලේසි වෙයි කියලා අපි සිතුවා.
මේ තැනදී කතාව නවතා දමා මරීටා යළිත් ඉකි ගසමින් හඬන්න පටන් ගත්තා. ඒ අතරම අප දෙස බලා ඇය කීවා—
“මට සමාවෙන්න… ඔබ හැමදෙනාටම මට සමාවෙන්න. ඔබව මෙච්චර කරදරයටත් කලබලයටත් පත් කළේ මං. හෙන්රි ජෙන්කින්ස් කියන නම මගේ ජීවිතේට කවදාවත් අහන්න නොලැබුණා නම් කොච්චර හොඳද! මගේ අක්කාට එහෙම කෙනෙක් කවදාවත් හමුවුණේ නැත්නම්, මේ වගේ විපතක් කවදාවත් වෙන්නෙත් නෑ.”
“ඔබ දෙදෙනා සැලසුම් කළ හැටිට හැමදේම සිද්ධ වුණේ නැහැ නේද?” කියලා හෝම්ස් ඇහුවා.
“ඔව් මහත්මයා,” මරීටා කඳුළු පිසදාගෙන කතාව නැවත ආරම්භ කළා.
“හෙන්රි ජෙන්කින්ස් නියම කරපු වෙලාවටම ආවා. මං ගෙදර පිටුපසට වෙලා හිටියා. ලොරේටා ඔහුව පිළිගත්තේ මේ විසිත්ත කාමරයෙදියි.
ඔවුන් දෙදෙනා විවාහ වුණ මෙල්බර්න් නුවර සාන්ත පෝල් දෙව්මැදුරේ සිතුවමක් ඇය ඔහුට පෙන්නුවා. ඒක දැක්වීමෙන් ඔහුගේ හදවත සසල කරලා, ටිකක් හරි අනුකම්පාවක් ලබා ගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා ඇය විශ්වාස කළා. නමුත් කාරණා ඇය බලාපොරොත්තු වුණු විදියට සිදු වුණේ නැහැ.
ඊළඟට, විවාහ ගිවිසුම් වූ දවසේ ඔවුන් හුවමාරු කරගත් තෑගි ඇය ඔහුට පෙන්නුවා. ඔහු ඇයට දී තිබුණු මැණික් ඇල්ලූ හාරිච්චියත්, තමන් ඔහුට දුන් ඔරලෝසුවත්.
‘ඔය ඔරලෝසුව තාමත් ඔයා ළඟ තියෙනවද?’ කියලා ඇය ඇහුවා.
ඒ වෙලාවේ ඔහු බොහෝ අකමැත්තෙන් තම ඇතුළු කබා සාක්කුවෙන් ඔරලෝසුවක් එළියට ගත්තා. ඒ ඔරලෝසුව—ඔවුන් දෙදෙනාගේ නම් කොටා තිබුණු, අවුරුදු ගණනකට කලින් ඇය ඔහුට දුන් එකම ඔරලෝසුවයි.
ඒ වෙලාවේම මගේ දියණිය වික්ටෝරියා, බන්දේසියක තේ කෝප්ප කිහිපයක් තබාගෙන විසිත්ත කාමරයට ඇතුළු වුණා.
‘ඔබ තවමත් නොදන්නා තවත් දෙයක් තියෙනවා,’ කියලා ලොරේටා ඔහුට කිව්වා.
‘ඒ මොකක්ද?’ ඔහු කිසිම ගණනකට නැතිව ඇහුවා.
‘ඔබගේ ලේ වලින් උපන් දියණියක් ඔබට තියෙනවා,’ ඇය කිව්වා.
මුලදී ඔහු ඒක ප්රතික්ෂේප කළා. නමුත් ඇය සවිස්තරාත්මක තොරතුරු ඉදිරිපත් කරද්දී, ඔහු නිශ්ශබ්ද වුණා. ඇය කියපු දේ සත්ය බව ඔහු පිළිගන්නා බව අපට පෙනුණා.
‘මගේ දියණිය කොහෙද?’ ඔහු ඇසුවා.
‘ඔබට තේ ගෙන ආවේ ඇය තමයි,’ ඇය කිව්වා.
‘බොරු! ඒ ඔබේ සේවිකාව,’ ඔහු කීවා.
‘නෑ… ඒ අප දෙදෙනාගේ දියණිය,’ කියලා ලොරේටා උත්තර දුන්නා.
ඊළඟට ඇය, ඕස්ට්රේලියාවේදී දියණිය කුඩා කාලයේ ගත් ඡායාරූපයක් ඔහුට දුන්නා. ඔහු ඒක බැලූ විට ඔහුගේ දෑත් වෙවුලන හැටි මට පැහැදිලිව දැක්කා. ඔහුගේ මුහුණ සුදුමැලි වෙලා, ඩහදිය වැටුණු හැටි මට හිතෙනවා.
‘වික්ටෝරියා, මෙහෙට එන්න,’ කියලා ඇය දියණිය කැඳෙව්වා.
‘මේ තමයි ඔයාගේ පියා—හෙන්රි.’
ඒක ඇහුණුම ඔහු සිටි තැනින් නැගිට, දියණියව ආදරයෙන් වැළඳගත්තා. ඔහු ඇය බදාගෙන හඬා වැලපුණා. ඒ දර්ශනය දැකලා අපිටත් ඇස් කඳුළු වලින් පිරුණා.
එකයින් එකවරම, ඔහු තම දකුණු අත පපුවට තද කරගෙන වේදනාවෙන් කෑගැහුවා. ඊළඟ මොහොතේ, කපා හෙළූ ගසක් වගේ ඔහු බිමට ඇද වැටුණා.
මං වහාම ඔහු ළඟට දිව ගියා. ලොරේටා කෑගැසුවා. ඔහු උඩුබැලි අතට බිම වැටී සිටියේ ඇස් දෙක ඇරගෙන. ඔහු හුස්ම ගන්නවාද කියලා මට දැනගන්න බැරි වුණා. මොහොතකට ඔහු මිය ගියාද කියලා මට සිතුණා.
නමුත් සාත්තු සේවිකාවක් වූ ලොරේටාට, සිද්ධ වුණ දේ තත්පර කිහිපයකින්ම වැටහුණා…
වම් සිදුවීම ව ලො මිනිත්තු කිහිපයක්වත් ගතවීමට පෙර ඉදිරිපස දොරට දැඩිව තට්ටු කරන ශබ්දයක් ඇසුණි.
“ඒ අර පුස්තක වෙළෙන්දාව වෙන්න ඇති,” වොලවර්ටා කීවේ කලබලයෙන් යුතු හඬකිනි.
“ඉක්මන් කරන්න. මට උදේ වැඩ තියෙනවා. හෙන්රි කෑම කන කාමරයටත් ඇදගෙන ගිහින් දාමු.”
අපට හැකි ඉක්මනින් ඔහුව එම කාමරයට ඇදගෙන ගියෙමු. වම් අවස්ථාවේ වික්ටෝරියා ද ඉදිරි දොර විවෘත කර අමුත්තාව පිළිගත්තීය. හදිසියක් උවමනා වූවොත් භාවිතා කිරීමට කියා වොලවර්ටා බෙහෙත් වර්ග කිහිපයක් ගෙනැවිත් තිබුණාය. එම වෙලාවේ ප්රයෝජනවත් වූයේ කුඩා බෝතලයක තිබූ “ක්ලොරල්” නම් නිදි බෙහෙතය.
“මේකෙන් බින්දු දෙකක් අපි ජැක්සන්ගේ වතුර කෝප්පයට දාමු,” වොලවර්ටා කීවාය.
“ඒකෙන් එයාට කිසිම හිංසාවක් වෙන්නේ නැහැ. පැයක් විතර නින්ද යයි.”
වතුර කෝප්පය බිව්ව ගමන්ම මාර්ගකාර ජැක්සන් මහතා ගැඹුරු නින්දකට වැටුණේය. අපි දෙදෙනා ඔහු ඔසවාගෙන ගෙයි පිටුපස මිදුලට අරගෙන ගියෙමු. ඒ මොහොතේම නැවතත් දොරට ගහන ශබ්දයක් ඇසුණි.
මෙවර ඇවිත් තිබුණේ ගෙදර නියම අයිතිකරු වූ වට්ලර් මහතාය.
ඉදිරියට කළ යුතු දෙය කුමක්දැයි මට සිතාගත නොහැකි විය. “මොනවා හරි කරමු” කියා වොලවර්ටා ඉදිරි දොර වෙත ගියේය. එතැන හිටි පොලිස් භටයෙකුගේ උදව්වෙන් වට්ලර් මහතා යැවීමට ඇය සමත් වූවාය.
දැන් අපට එකම විසඳුමක් පමණක් ඉතිරිව තිබුණි — හැකි ඉක්මනින් මෙතැනින් පිටවීම.
අපි ගෙයි පිටුපස මල් උයන අසල තිබූ කුඩා වැටක් හරහා එහා පැත්තට පැන්නෙමු. එතැන තිබුණේ පාරකි. ගෙදරින් අප පිටවී ගියේ මහත් හදිසියකිනි. වික්ටෝරියාගේ ළමා කාලයේ ඡායාරූපය පවා ගෙන යාම අපට අමතක වීම ඒ හේතුවෙනි.
අපි තුන්දෙනා ඉක්මනින් කොටලූ දුම්රිය ස්ථානය වෙත ගියෙමු. ඔවුන් දෙදෙනා පෝර්ට්ස්මත් බලා යන දුම්රියකට නැගුණාහ. සුසැම්ටන් සිට දුම්රියක් ඉක්මනින් එන බවට දැනුමක් ලැබුණු නිසා, වට්ලර් මහත්මිය එනතුරු මම දුම්රිය ස්ථානයේ රැඳී සිටියෙමි.
“හෙන්රි ජෙන්කින්ස්ගේ මළ සිරුරට ඔබ මොනවා කරන්නද බලාපොරොත්තු වුණේ?”
පොලිස් පරීක්ෂකයා දැඩි ලෙස ඇසීය.
“වට්ලර් මහත්මිය සමඟ ගෙදර ආවම එය හමුවේවි කියලා මම දැන හිටියා. එවිට පොලිසියට දැනුම් දීමටයි මගේ අදහස,” ඇය උත්තර දුන්නාය.
“මෙය ඉතා බරපතළ ලෙස නීතිය කඩ කිරීමක්,” පරීක්ෂකයා කීවේ සිටි තැනින් නැගී සිටිමින්ය.
“මරණයක් සිදු වූ විට ඒ ගැන දැනුම් නොදීම විශාල වරදක්. තවද ජැක්සන් මහතාගේ වතුර කෝප්පයට මත්ද්රව්ය දමා තිබීම මිනිමැරීමට උත්සාහයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. හෙන්රි ජෙන්කින්ස් මහතාට තර්ජනය කර කප්පම් මුදල් ඉල්ලීම, ඔහු ප්රාණ ඇපකරුවෙකු කිරීමට උත්සාහ දැරීම — මේවා කිසිසේත් සුළු වරදවල් නොවේ.”
එවිට හෝම්ස් මෘදුව කතා කළේය.
“මේ අභිරහස හෙළි වූ පසු, ඒ පිළිබඳ නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීම පොලිසියේ වගකීමයි. එබැවින් මෙතැනින් පිටවී යාම සුදුසුය.”
“මෙම අද්භූත සිදුවීම සැලසුම් කර ක්රියාත්මක කළේ ක්වින් සහෝදරියන් දෙදෙනාය. මෙහි ප්රධාන මෙහෙයුම්කාරිය වූයේ මරිටා ක්වින් බවත්, ඇයට වොලවර්ටා නම් සහෝදරියක් සිටින බවත් ඔබ දැනගත්තේ කෙසේද, හෝම්ස්?”
මගේ මිත්රයා වොට්සන්ගෙන් මම විමසුවේ, අප නැවත එම නිවසට පැමිණිය යුතුද යන්නය.
“ඔබ මගේ විසඳූ අභිරහස් පරීක්ෂණ පිළිබඳ වාර්තා පොතක් ලෙස ලියන බව මම දන්නවා, වොට්සන්,” මම කීවෙමි. “එම නිසා මේ පරීක්ෂණයත් පාඨකයන්ට ඉදිරිපත් කිරීමට ඔබ කැමති නම්, කරුණාකර කරුණු කිහිපයක් අතහැර නොදමන්න.
“පළමුව, විසිත්ත කාමරයේ බුමුතුරුණ මත තිබී හමුවූ සිහින් වීදුරු කැබලිවල වැදගත්කම. දෙවැනුව, එම කාමරයේම නිවැරදි වේලාව පෙන්වන ඔරලෝසු දෙකක් තිබීම.
ඔබට මතකද, වොට්සන්? අප මුලින්ම නිවසට ඇතුළු වූ මොහොතේ, අපගේ පළමු පියවර විසිත්ත කාමරය වෙත යොමු වූ ආකාරය?”
මගේ දෙවැනි අවධානය යොමු වූයේ බිම පතිත වී තිබූ සිහින් වීදුරු කැබලි කිහිපයකින් ප්රතිබිම්බ වූ ආලෝක කිරණ වෙතය. එය පරීක්ෂා කිරීමේදී මට පැහැදිලි වූ කරුණක් වූයේ, එම වීදුරු කැබලි අතිශයින්ම තුනී නමුත් ශක්තිමත් වීදුරු වර්ගයකට අයත් බවය. එය සාමාන්ය ජනේලයකින් හෝ බෝතලයකින් බිඳුණු වීදුරු නොවන බව, ඒවායේ වක්ර ආකාරයෙන්ම පැහැදිලිව පෙනුණි.
කෙසේ වෙතත්, අවසන් නිගමනයකට ඉක්මනින් පැමිණීමට මම කැමති වූයේ නැත. මම මගේ මනස විවෘතව තබා ගත්තෙමි.
ඊළඟට අපට ජෙන්කින්ස්ගේ මළ සිරුර හමු විය. එය පරීක්ෂා කරන විට මට දැකගත හැකි වූයේ ඔහුගේ ඔරලෝසුවේ වීදුරු බිඳී තිබීමය. එසේ නම්, එම සිදුවීම සිදු වී තිබිය යුත්තේ විසිත්ත කාමරය තුළම බව පැහැදිලි විය.
ඔරලෝසුවේ ආවරණයද ඒ වේලාවේ විකෘති වී තිබුණි. මම එය විවෘත කිරීමට උත්සාහ කළෙමි. නමුත් එය කළ නොහැකි විය. හේතුව, එම ලෝහ ආවරණය ඇතුළටම ඇඹරී ගොස් තිබීමය. මෙවන් විකෘතියක් සිදුවීමට නම්, සැලකිය යුතු බලයක් යෙදිය යුතු බව මට පැහැදිලි විය.
ජෙන්කින්ස් සිහි වික්ෂිප්තව බිම ඇද වැටුණු විට, ඔරලෝසුව ඔහුගේ අතේම තිබී ඇති බවට එයින් තවත් සාක්ෂියක් ලැබුණි. ඔරලෝසුව ඔහුගේ කබායේ සාක්කුවට නැවත දමන විට එය ඉතා අපහසු වීමත්, එම සාක්කුව විශේෂයෙන්ම ඔරලෝසුව පහසුවෙන් ඉවත් නොවෙන ලෙස සකස් කර තිබීමත්, මගේ නිගමනය තවත් ශක්තිමත් කළේය.
ඉතින් මගේ නිගමනය කුමක්ද?
ඔරලෝසුව බිම වැටුණු මොහොතේ එය හිමිකරුගේ අතේම තිබුණි. එහි ආවරණය විකෘති වූයේ එම හේතුව නිසාය.
මම ඔබට කලින්ම කීවා මතකද, වොට්සන්? ජෙන්කින්ස් වැටී තිබුණේ විසිත්ත කාමරයේ බව. එහෙත් එහි තිබුණේ නිවැරදි වේලාව පෙන්වන ඔරලෝසුවක් පමණක් නොව, ඔරලෝසු දෙකක්මය. එසේ නම්, ඔහු තම සාක්කු ඔරලෝසුව ඉවත් කර තිබීමට හේතුව කුමක්ද?
සාමාන්ය පුරුද්දක් අනුව හේතු හතක් හෝ අටක් පමණ සලකා බැලිය හැක. නමුත් ඊට පෙර මම ඔහුගේ ඔරලෝසුව නිරීක්ෂණාත්මකව පරීක්ෂා කළෙමි. මගේ විශාලන කාචයෙන්, සාමාන්ය ඇසට නොපෙනෙන විශේෂ ලකුණු කිහිපයක් මට හඳුනාගත හැකි විය.
ඒ අතර ප්රධානතම ලකුණ වූයේ, එය මකා දැමීමට උත්සාහ කළ බවට පෙනෙන සලකුණු ඔරලෝසුවේ ලෝහ ආවරණයේ ඇතුළත පැත්තේ තිබීමය. ඉහළින්ම, HJ යන අකුරු තරමක් විශාලව කැටයම් කර තිබුණි. එයට පහළින් 1870 යන අංකය ද, තවත් පහළින් මෙසේ කැටයම් කර තිබුණි:
From
Ever Loving
Loretta Q.
— “සදා ආදරයෙන්, ලොරෙටා Q වෙතින්.”
මෙම කැටයම් මම දැකගත්තේ ඉතා අපහසුවෙන්ය. එයට හේතුව, එය සූරා මකා දැමීමට ලොරෙටා විසින් කළ උත්සාහයයි. එයින්ම පැහැදිලි වූයේ, වහන්රි ජෙන්කින්ස් එම නාමය අමතක කිරීමට දැඩි උත්සාහයක් දැරූ බවය.
“වොට්සන්,” මම කීවෙමි, “මේ ලොරෙටා Q කවුද?”
ලොරෙටා යන නම මැරි, ජේන්, ඇලිස් වැනි නාම මෙන් එංගලන්තයේ සාමාන්යයෙන් අසන්නට ලැබෙන නමක් නොවේ. ඒ මෙන්ම Q අකුරෙන් ආරම්භ වන වාසගමක් ද ඉතා දුර්ලභය. එහෙත් මෙම සිද්ධියට අදාල නිවසේ සේවය කළ ගැහැනියක වූයේ මරිටා ක්වින් නම් කාන්තාවකි.
එසේ නම්, ලොරෙටා යනු මරිටා ක්වින්ගේ සහෝදරියක්ද? නැතහොත් එකම පුද්ගලයාට භාවිත කළ වෙනත් නමක්ද?
එවිට මට වට්ලර් මහතා අපට කලින් පැවසූ කරුණක් මතක් විය. ඔහු කීවේ, ඔහුට ගෙට ඇතුළුවීමට ඉඩ නොදුන් ගැහැනියගේ මුහුණ තමන්ට හුරුපුරුදු බවක් දැනුණු බවය.
එකම දෙමව්පියන්ගෙන් උපන් දරුවන්ගේ මුහුණුවල සමාන ලක්ෂණ තිබීම අමුතු දෙයක් නොවේ. මේ පිළිබඳව මගේ විශ්වවිද්යාල ආචාර්යවරයෙකු වූ මහාචාර්ය විලියම් නෙවල් කළ අධ්යයනයක් ඔබට නොකීවොත් මේ කතාව අසම්පූර්ණය.
(හෝම්ස් විසින් සහෝදර සහෝදරියන්ගේ මුහුණු සමානතාවය, උච්චාරණ වෙනස්කම්, ඕස්ට්රේලියානු සම්බන්ධතා, වික්ටෝරියා O’ Victoria යන ඡායාරූප සලකුණ, හා ජෙන්කින්ස්ගේ හෘද රෝගය පිළිබඳ තර්ක ඉතා සවිස්තරයෙන් පැහැදිලි කරයි.)
“ඒ නිසාම,” මම නිමාවට කීවෙමි, “වහන්රි ජෙන්කින්ස් හෘදයාබාධයකින් ක්ෂණිකව මිය ගියේය.”
“ඔව්, ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම නිවැරදියි,” වොට්සන් කීය.
“හොඳයි,” මම සිනාසෙමින් කීවෙමි. “අද රෑට ස්ට්රෑන්ඩ්හි සිම්ප්සන්ගේ අවන්හලට යන්න ඔබ කැමතිද?”
“අකමැති නැහැ,” ඔහු කීය. “නමුත් පසුගිය දින කිහිපයම අපි කෑවේ එකම ආහාර.”
“එහෙනම්,” මම කීවෙමි, “අද රෑට අලුත් රසයක් හඳුනාගමු. ළඟම තියෙන ඉතාලි අවන්හලකට නැත්නම්, අපේ මිතුරා ගිලිමෝගේ ප්රංශ අවන්හලකට යමු.”
අභිරහස විසඳී තිබුණි.
ඉතිරි වූයේ හොඳ කෑමක් සහ සාමකාමී සන්ධ්යාවක් පමණි.