ගමේ වෙල්යාය සිපගෙන හමන හීතල හුළඟත් එක්ක ඉර බැහැගෙන යන හැන්දෑව හරිම නිස්කලංකයි. කරල් බරවුණු කුඹුරු යායවල් අස්සෙන් ඇදෙන පස් පාරේ සනුලි හෙමින් හෙමින් පියවර තැබුවා. එයාගේ ලෝකය වුණේ එයාගේ අම්මයි, තාත්තයි, අර පේන පුංචි මැටි ගෙදරයි විතරයි. නගරයේ කෘතිම සෝබනකම් සනුලි දැනගෙන හිටියේ නැහැ. එයා හරිම අහිංසක, සරල කෙල්ලෙක්. වටපිටාවෙන් ඇසෙන්නේ කුරුල්ලන්ගේ කිචිබිචි නාදයත්, ඈතින් ඇසෙන බකමූණන්ගේ හඬත් විතරයි. ගමේ මිනිස්සු කුඹුරු වැඩ ඉවර කරලා තමන්ගේ නිවෙස් බලා ඇදෙන වෙලාව. සනුලි හැමදාම පංති ඉවර වෙලා එන්නේ මේ පාරෙන්. එයාගේ හිතේ තිබුණේ හෙට දවසේ කරන්න තියෙන පාඩම් වැඩ ගැන විතරයි.
හැමදාම එකම විදිහට ගෙවෙන මේ සන්සුන් ගමට කවුරුත් නොහිතපු කුණාටුවක් ඇතුළු වුණේ එදා හැන්දෑවේ. රවිදු කියන්නේ සනුලිගේ ලෝකයට සම්පූර්ණ අනිත් පැත්ත. කොළඹ සල්ලිකාර, ඉහළ පැලැන්තියේ පවුලක හැදුණු රවිදු, තමන්ට ඕන දේ මොන ක්රමයකින් හරි ලබාගන්න හදන, ටිකක් විතර සැර, හිතුවක්කාර කොල්ලෙක්. එයාට ඉවසීම කියන දේ තිබුණේ නැහැ. හැමදේම එයාට ඕන වුණේ එයා කියන පමාවෙන් සිද්ධ වෙන්නයි. එදා හැන්දෑවේ රවිදු තමන්ගේ සුඛෝපභෝගී රතු පාට කාර් එකෙන් කොළඹ ඉඳන් එද්දී, ගම මැද පාළු පාරකදී එකපාරටම වාහනයේ එන්ජිම නතර වුණා.
කාර් එකෙන් දුම දමද්දී රවිදු වාහනය පාර අයිනට කරලා නැවැත්තුවා. එයා කාර් එකෙන් බැස්සේ දරාගන්න බැරි කේන්තියකින්. එයාගේ මුළු ඇඟම දාඩියෙන් තෙත් වෙලා තිබුණා. නගරයේ වායුසමනය කළ කාමරවලට පුරුදු වුණු එයාට මේ ගමේ රස්නය සහ පරිසරය දරාගන්න බැරි වුණා.
”ෂිට්…! මේ මඟුල මෙතනම කැඩුනනේ? දැන් මේ මඩ ගොඩේ මං මොකද කරන්නේ?” එයා කේන්තිය පිරිමහන්න වගේ කාර් එකේ ටයර් එකට පයින් පාරක් ගැහුවා. වටපිට බැලුවත් පේන්න හිටියේ වෙල් ඉපනැලි විතරයි. ෆෝන් එක අතට ගත්ත රවිදු, සිග්නල් අහුවෙන්නේ නැති නිසා තවත් නොසන්සුන් වුණා. අන්තිමේදී කෝල් එකක් සම්බන්ධ වුණා. “හෙලෝ… ඩැඩී? ඔව් මේ කාර් එක කැඩුනනේ! කොහේද මන්දා මහා මූසල පාලු ගමක්! ගරාජ් එකක් තියා මනුස්සයෙක්වත් නෑ පේන්න ඉන්න… මට මේ කුණු ගොඩේ ඉන්න බෑ ඩැඩී! කාට හරි කියල ඉක්මනට රෙකවරි වාහනයක් එවන්න!” එයා වටපිටාවටම ඇහෙන්න හයියෙන් කෑගැහුවා. එයාගේ හඬ මුළු වෙල්යාය පුරාම දෝංකාර දුන්නා.
ඒ වෙලාවේ තමයි ටවුන් එකේ ඒලෙවල් පංති ඉවර වෙලා සනුලි කුඩයත් පපුවට තද කරගෙන ඒ පාරෙන් හෙමින් හෙමින් ආවේ. පාර අයිනේ නතර කරලා තියෙන ලොකු, දිලිසෙන කාර් එක දිහායි, ඒක ගාව කේන්තියෙන් ෆෝන් එකට කෑගහන නන්නාඳුනන තරුණයා දිහායි එයා බැලුවේ බයටමයි. සනුලි එකපාරටම තමන්ගේ පියවර ඉක්මන් කළා. “අනේ දෙයියනේ… කවුද මේ මනුස්සයා? කෑගහන විදිහට පිස්සෙක්ද මන්දා. ඇඳුම් පැළඳුම් නම් මහත්තයෙක් වගේ… ඒ වුණාට හැසිරීම නම් යකෙක් වගේ. සද්ද නැතුව ඉක්මනට යන්න ඕන…” සනුලි හිතින් මුමුණ ගත්තා. එයා බිම බලාගෙන, රවිදු ඉන්න පැත්ත පළාත බලන්නේ නැතුව හනිහනිකට ඉස්සරහට යන්න හැදුවා. එයාගේ හදවත බයටම වේගයෙන් ගැහෙන්න ගත්තා.
හැබැයි රවිදුට ඒ වෙලාවේ ඕන වුණේ කොහොම හරි කාගෙන් හරි උදව්වක් ගන්න විතරයි. පාරේ යන එකම පණ ඇති මනුස්සයා සනුලි විතරක් වුණු නිසා, රවිදු එකපාරටම සනුලිගේ ඉස්සරහට පැනලා එයාගේ ගමන හරස් කළා. එයාගේ උස මහත දේහය ඉස්සරහ සනුලි හරිම puංචි කෙල්ලෙක් වගේ පෙනුණා. “හේයි…! පොඩ්ඩක් ඉන්නවා!” රවිදුගේ හඬ සැරයි, අණ දෙන සුළුයි. සනුලි එකපාරටම ගැස්සිලා, ලොකු බයකින් අඩි දෙකක් පස්සට ගියා. එයාගේ අත්දෙකම වෙවුලන්න ගත්තා. රවිදුගේ තේජවන්ත මූණ දිහා කෙලින් බලන්නවත් බයට සනුලි ආයෙමත් බිම බලාගත්තා. එයාගේ හිතට ආවේ නගරයේ මිනිස්සු ගැන ගමේ අය කියන නරක කතා. “අ… අනේ… මට… මට යන්න දෙන්න අයියේ… මං මුකුත් කෙරුවේ නැහැ…” සනුලිගේ කටහඬ බයටම වෙවුලලා, ඇඬුම් බර වුණා. ඇස්වල කඳුළු කැට දිලිසෙන්න ගත්තා.
රවිදුට සනුලිගේ ඒ අනවශ්ය බය දැකලා තවත් කේන්ති ගියා. එයා නළල රැලි කරගෙන සනුලි දෙස බැලුවා. එයාට හිතුණේ සනුලි රඟපානවා කියලා. “මොකක්ද අයිසේ… මං තමුසෙව කන්න හදනවද මෙතන බය වෙන්න? මං තමුසෙට මුකුත් කෙරුවේ නෑ. මං ඇහුවේ මේ හරියේ ගරාජ් එකක් නැද්ද කියලා? මේ ලෙඩ වාහනය අස්සේ මට තමුසෙලාගේ මේ ගම්වල පාරවල් අස්සේ රස්තියාදු වෙන්න බෑ! තේරුණාද?” සනුලි බිම බලාගෙනම, තමන්ගේ ඇඟිලි පටලවමින් ගොත ගගහා උත්තර දුන්නා. “මේ… මේ හරියේ ලඟක නම් ගරාජ් එකක් නෑ අයියේ. ටවුන් එකටම යන්න ඕන. ඒකට තව කිලෝමීටර් පහක් විතර තියෙනවා…”
”වට්?! කිලෝමීටර් පහක්? මට පිස්සු හැදෙයි! දැන් මං මේකත් අරන් පයින් යන්නද කියන්නේ? තමුසෙලාගේ මේ ගම්වල මිනිස්සුන්ට වාහනයක් හැදීමේ හැකියාවක්වත් නැද්ද? මොන වගේ මිනිස්සුද අයිසේ මේවායේ ජීවත් වෙන්නේ?” රවිදු කේන්තියෙන් ඔලුව අත්දෙකෙන්ම අල්ලගත්තේ මුළු ලෝකයම එයාට එරෙහි වෙලා වගේ. රවිදු තමන් උපන් ගමටයි, ගමේ අහිංසක මිනිස්සුන්ටයි බණිද්දී සනුලිගේ හිතේ තිබ්බ බය එකපාරටම නැති වෙලා ගියා. තමන් පණ වගේ ආදරේ කරන ගමට අපහාස කරනවා එයාට දරාගන්න බැරි වුණා. එයා හෙමින් තමන්ගේ දිගු ඇස් උස්සලා රවිදුගේ මූණ දෙස කෙලින්ම බැලුවා. “අපේ ගමේ මිනිස්සුන්ට වැඩ පුළුවන් අයියේ… අපේ… අපේ තාත්තා ඔය වගේ වැඩ දන්නවා. කලින් ලොකු ගරාජ් එකක වැඩ කළේ. අපේ ගේ තියෙනවා මෙතන ළඟ.”
රවිදු සනුලි දිහා උඩ ඉඳන් පල්ලෙහාට බැලුවේ අවිශ්වාසයෙන්. එයාට මේ කෙල්ලගේ සරල ඇඳුමයි, අහිංසක පෙනුමයි දැකලා මෙයාගේ තාත්තාට මෙච්චර ලොකු වාහනයක් හදන්න පුළුවන් වෙයිද කියලා සැක හිතුණා. “තමුසෙගේ තාත්තා? මෙන්න මේ වගේ ලක්ෂ ගාණක කාර් එකක් හදන්න තමුසෙගේ තාත්තා දන්නවද? හරි… එහෙනම් ඉක්මනට ගිහින් එක්කන් එනවා. මට මෙතන අව්වේ වේලෙන්න බෑ.” සනුලි තවමත් මෘදු හඬින් කිව්වා, “තාත්තාට දැන්ම එන්න බැරි වෙයි අයියේ. තාත්තා කුඹුරේ ඉන්නේ. මං ගිහින් කතා කරලා බලන්නම්.” රවිදු සුපුරුදු අණ දෙන ස්වරූපයෙන් කිව්වා, “කුඹුරේද කොහේද මට වැඩක් නෑ! එක්කන් එනවා ඉක්මනට!”
සනුලි වෙල් යාය දිගේ දුවගෙන ගිහින් එයාගේ තාත්තාව එක්කන් ආවා. සනුලිගේ තාත්තා කාරුණික මිනිහෙක්. එයා කුඹුරු ඇඳුම පිටින්ම, ඇඟේ මඩ ගෑවිලා තිබියදීම ඇවිත් කාර් එකේ බොනට් එක ඇරලා හොඳට පරීක්ෂා කරලා බැලුවා. රවිදු පැත්තකට වෙලා මේ වැදගත් පෙනුමක් නැති මනුස්සයා දිහා බලාගෙන හිටියේ නොසන්සුන්ව. ඊටපස්සේ තාත්තා රවිදු දෙස බලලා නිහතමානී හිනාවක් දැම්මා. “ලොකු ලෙඩක් නෑ මහත්තයා. වතුර හිඳිලා රත් වෙලා තියෙන්නේ. ටිකක් වෙලා නිවෙන්න ඇරලා වතුර දාන්න ඕන. තව පොඩි වයර් එකක් බුරුල් වෙලා. මං ඒක හදලා දෙන්නම්. එතකන් මහත්තයා අපේ පැලට ගිහින් වතුර උගුරක් බීලා ඉන්න. මෙතන අව්වේ ඉන්න එක හොඳ නැහැ.”
රවිදු මුලින් අකමැති වුණත්, වෙන කරන්න දෙයක් නැති නිසා සනුලිලාගේ පුංචි මැටි ගෙදරට ආවා. ගේ ඉස්සරහ ඉස්තෝප්පුවේ තිබ්බ පැරණි ලී පුටුවෙන් වාඩි වුණු රවිදුට එකපාරටම දැනුණේ අමුතුම සන්සුන් බවක්. කොළඹ සාලවල්වල තියෙන සෝෆාවලින් කවදාවත් නොදැනුණු සිසිලසක් ඒ මැටි ගෙදරින් දැනුණා. අවට වටපිටාවේ තිබ්බ පොල් ගස්වල හෙවනත්, මැටි බිත්තිවලින් ආපු සුවඳත් එයාගේ හිත නිවා දැම්මා. ටික වෙලාවකින් සනුලි බයෙන් බයෙන් වීදුරුවකට වතුර අරන් රවිදු ගාවට ආවා. එයා රවිදුගේ මූණ බලන්නේ නැතුව, හෙමින් වීදුරුව ටීපෝ එක උඩින් තිබ්බා. “මේ… වතුර බොන්න අයියේ…”
”තෑන්ක්ස්…” රවිදු වතුර වීදුරුව අතට ගන්න ගමන් ඇහුවා, “තමුසෙගේ නම මොකක්ද කිව්වේ?” රවිදුගේ හඬේ තිබ්බ සැර ගතිගුණ ගිහින් ටිකක් මෘදු වෙලා තිබුණා. “සනුලි…” එයා බිම බලාගෙනම උත්තර දුන්නා. “මං රවිදු.” රවිදු වතුර උගුරක් බීලා ආයෙමත් ඇහුවා, “තමුසේ මොකද අර පාරේදි මාව දැක්ක ගමන් බය වෙලා දුවන්න හැදුවේ? මං මිනිස්සු කන යකෙක් වගේද පේන්නේ?” රවිදුගේ කටකොනකට ලාවට හිනාවක් ආවා. එයාට පළමු වතාවට තමන්ගේම හැසිරීම ගැන ලැජ්ජාවක් හිතුණා. සනුලිටත් ඒ කතාවට තමන්ගේ හිනාව පාලනය කරගන්න බැරි වුණා. එයා ලස්සනට හිනා වුණා. “අනෙ නෑ අයියේ… ඔයා හයියෙන් කෑගගහ හිටියේ. අපේ ගම්වල අය ඔහොම කෑගහන්නේ රණ්ඩුවකට විතරයිනේ. ඒකයි මං බය වුණේ.”
”මං රණ්ඩු වුණේ නෑ. මට මේ ඔෆිස් එකේ වැඩ වගයක් මතක් වෙලා මල පැනලා හිටියේ. ඒ අස්සේ කාර් එකත් කැඩුනාම තවත් යකා නැග්ගා. තමුසේ ඉගෙන ගන්නවද?” රවිදු කතාව දිගටම කරගෙන යන්න හැදුවා. සනුලිගේ ඒ අහිංසක මූණ දිහා බලන් ඉන්න එක එයාට ලොකු සහනයක් වුණා. නගරයේ කෙල්ලන්ගේ දකින්න නැති ස්වභාවික ලස්සනක් සනුලි සතු වුණා. “ඔව් අයියේ, මං ඒලෙවල් කරනවා. අද ක්ලාස් ගිහින් එන ගමන් හිටියේ.”
”ම්ම්… මේ ගමේ ඉඳන් කොහොමද ක්ලාස් යන්නේ? බස් තියෙනවද මේ පාරවල්වල?”
“බස් නම් තියෙන්නේ උදේටයි හවසටයි විතරයි අයියේ. ගොඩක් වෙලාවට පයින්ම තමයි යන්නේ.”
රවිදු puදුමයෙන් වගේ ඇස් ලොකු කළා. “මොනවා? පයින්? කිලෝමීටර් පහක් විතර පයින් යනවද? තමුසෙලට කොහොම පුළුවන්ද මන්දා.” සනුලි ආයෙමත් හිනාවුණා. ඒ හිනාවේ කිසිම වෛරයක් නැහැ. “අපිට ඒවා පුරුදුයි අයියේ. ඔයාලට වගේ සැප වාහන අපිට නෑනේ. අපි දුප්පත් මිනිස්සු.” වාහනය හදලා ඉවර වෙනකන් ගිය පැය දෙක ඇතුළත, රවිදු සනුලි එක්ක ජීවිතේ කවදාවත් නොහිතපු ගොඩක් දේවල් කතා කළා. රවිදු යන්න ලෑස්ති වෙද්දී, සනුලිටත් නොදැනීම රවිදු කෙරෙහි තිබ්බ බය නැති වෙලා තිබුණා. “සනුලි… මට තමුසෙගේ ෆෝන් නම්බර් එක දෙන්න. ආයේ කවදා හරි මේ පැත්තේ ආවොත් කතා කරන්න,” රවිදු තමන්ගේ ෆෝන් එක දිගු කළා. සනුලිත් හිතේ උපන් අමුතුම හැඟීමක් නිසා අකමැත්තක් නැතුව නම්බර් එක දුන්නේ ආයෙමත් මේ නපුරු කොල්ලා දකින්න ලැබෙයිද කියන බලාපොරොත්තුවෙන්.
කොළඹට ගියත් රවිදුට සනුලිව අමතක කරන්න බැරි වුණා. වායුසමනය කළ කාමරේ, සැප පහසු ඇඳේ ඉඳිද්දීත් එයාට මැවිලා පෙනුණේ අර මැටි ගෙදර ඉස්තෝප්පුවේ හිටපු අහිංසක සනුලිව විතරයි. එයාගේ ජීවිතේ තිබ්බ හිස්කම puරවන්න සනුලිට පුළුවන් කියලා එයාට හිතුණා. හැමදාම රෑට රවිදු සනුලිට කෝල් කළා. “හෙලෝ සනුලි… නිදිද?”
“අනේ නෑ අයියේ… පාඩම් කරනවා. ඔයා කෑවද?” සනුලි ඇහුවේ හිතේ තිබ්බ සතුට හංගගෙන. එයාත් හැමදාම රෑට රවිදුගේ ඇමතුමක් එනකන් මඟ බලාගෙනයි හිටියේ. “කෑවා කෑවා. තමුසේ මොනවද පාඩම් කරන්නේ මේ මහ රෑ? නිදාගන්නවා ගිහින්. ඇස් දෙකත් වළට යයි ඔහොම නිදි මරද්දි,” රවිදු සිරිතක් විදිහට සැරෙන් වගේ කිව්වත්, ඒක ඇතුළේ ලොකු ආදරයක් සහ රැකවරණයක් තිබුණා.
“අනේ බෑ අයියේ, විභාගෙට තව ටික කාලයයි. මට හොඳට පාස් වෙලා අම්මයි තාත්තයි බලාගන්න ඕන. අපේ පවුලේ බලාපොරොත්තුව මං විතරයි.”
”ඒකට මහන්සි වෙන්න ඕන නෑ සනුලි. මං කොහොමත් තමුසෙව බලාගන්නවනේ,” රවිදු එකපාරටම තමන්ගේ හිතේ තිබ්බ රහස කියවුණා. සනුලි ටිකක් වෙලා සද්ද නැතුව හිටියා. හදවත වේගයෙන් ගැහෙද්දී, තමන්ගේ තත්ත්වය මතක් වෙලා කතාව වෙනස් කරන්න හිතාගෙන එයා හෙමින් කිව්වා, “අයියේ… විහිළු කරන්න එපා. ඔයා eloquence ලොකු සල්ලිකාරයෙක්, මං ගමේ දුප්පත් කෙල්ලෙක්. අපි අහසයි පොළොවයි වගේ. කවදාවත් එකතු වෙන්න බැහැ.” රවිදුගේ හඬ බැරෑරුම් වුණා. “මං විහිළු කළේ නෑ සනුලි. මං කියන්නේ ඇත්ත. මං හෙට එනවා ඔහේ. මට තමුසේ එක්ක වැදගත් දෙයක් කතා කරන්න තියෙනවා.” රවිදු එහෙම කියලා සනුලිට උත්තර දෙන්න ඉඩක් නොතබාම ෆෝන් එක තිබ්බා. සනුලි එදා රෑ මුළුල්ලේම නිදාගත්තේ නැහැ.
පහුවෙනිදා රවිදු ආයෙමත් සනුලිව බලන්නම ගමට ආවා. එදා සනුලි පංති ඇරිලා එද්දී රවිදු වැව් රවුමේ කාර් එක නවත්තගෙන බලන් හිටියා. වැවෙන් හමන සිසිල් සුළඟත් එක්ක වැව් දිය රැළි නැඟෙනවා. නෙලුම් මල් සුවඳ මුළු පළාතේම විහිදිලා තිබුණා. රවිදුව දැක්ක ගමන් සනුලිගේ පපුව වේගයෙන් ගැහෙන්න ගත්තා. එයා වටපිට බලලා බිම බලාගෙන ඉක්මනට යන්න හැදුවත් රවිදු කාර් එකෙන් බැහැලා ඉස්සරහට ආවා. “සනුලි… පොඩ්ඩක් ඉන්නවා.”
සනුලි වටපිට බැලුවේ කවුරුහරි දකීවි කියන බයට. “අනේ අයියේ… ඇයි මේ? කවුරුහරි දැක්කොත් මට ගෙදර යන්න වෙන්නේ නෑ. අපේ තාත්තා හරි සැරයි… ගමේ අය දන්නවා නම් අපේ පවුලට ලොකු නිවේදනාවක් වෙනවා.”
”මට කවුරු දැක්කත් කමක් නෑ සනුලි. මට තමුසේ එක්ක පොඩි කතාවක් තියෙනවා,” රවිදු කෙලින්ම සනුලිගේ දිලිසෙන ඇස් දිහා බැලුවා. එයාගේ ඇස්වල තිබුණේ අවංකකම විතරයි. “මං මේ සති තුනටම හරියට නිදාගත්තේ නෑ සනුලි. මට තමුසෙව අමතක කරන්න බෑ. මං දන්නවා මං සැරයි, හිතුවක්කාරයි කියලා. ඒත්… මං තමුසෙට ඇත්තටම ආදරෙයි. මට මගේ ජීවිතේට ඔයාව ඕනමයි.”
සනුලිගේ ඇස් ලොකු වුණා. එයා විශ්වාස කරන්න බැරුව අඩි දෙකක් විතර පස්සට ගියා. “අයියේ…! ඔයා මොනවද මේ කියන්නේ? විහිළු කරන්න එපා.”
”මං විහිළු කරන්නේ නෑ සනුලි. මං කියන්නේ මගේ හදවතින්මයි.”
සනුලිගේ ඇස්වලට කඳුළු පිරුණා. එයා තමන්ගේ දුප්පත්කම ගැන සිතමින් කිව්වා, “අනේ අයියේ… ඔයා කොළඹ මහත්තයෙක්. මං මේ ගමේ ඉන්න දුප්පත් කෙල්ලෙක්. අනික ඔයා කවුද, කොහේද, මොනවද කරන්නේ කියලා මං මුකුත් දන්නේ නෑ. එක පාරටම කොහොමද අයියේ මං ඔහොම දෙයකට කැමති වෙන්නේ? අනික අපේ අම්මලා කොළඹ මිනිස්සුන්ට හරි බයයි. ඒගොල්ලෝ මේවට කීයටවත් කැමති වෙන්නේ නැහැ. මට යන්න දෙන්න අයියේ…” සනුලි ඇඬුම් බරව එහෙම කියාගෙන, රවිදු දෙස නොබලාම ඉක්මනට ගෙදරට දිව්වා. රවිදු එතනම නැවතී ඇය යන දෙස බලා සිටියා.
මේ සිද්ධිය වෙලා දවස් දෙකකට පස්සේ, සනුලිගේ තාත්තා කඩේට ගිහින් එද්දී රවිදුගේ කාර් එක ආයෙමත් ගමේ පාරේ තියෙනවා දැක්කා. තාත්තාගේ හිතට ලොකු සැකයක් වගේම බයක් ආවා. ගෙදර ආපු ගමන් තාත්තා සනුලිට කතා කළේ ටිකක් සැරෙන්. “දුවේ… මෙහෙට එනවා පොඩ්ඩක්.” සනුලි කුස්සියේ ඉඳන් බයෙන් බයෙන් ආවා. “ඇයි තාත්තේ?”
“මං දැක්කා අර එදා කාර් එක කැඩිලා ආපු කොළඹ මහත්තයා අදත් අපේ පාරේ කැරකෙනවා. ඒ ගොල්ලෝ මහ ලොකු සල්ලිකාරයෝ. උන්ට අපේ ගම්වලින් ගන්න දෙයක් නැහැ. මං අහන්නේ… උඹ ඒ මනුස්සයා එක්ක හිනා වෙන්නවත්, කතා කරන්නවත් ගියේ නෑ නේද? මට ඇත්ත කියපන්.” සනුලිගේ අත් දෙක වෙවුලන්න ගත්තා. තාත්තාගේ මූණ දෙස බලන්න බයට එයා බිම බලාගත්තා. “අ… අනේ නෑ තාත්තේ. මං මුකුත් කතා කරන්න ගියේ නෑ.”
අම්මාත් කුස්සියේ ඉඳන් සාලයට ආවා. “ඔව් දුවේ… තාත්තා කියන දේ අහන්න. ඔය කොළඹ මහත්තුරු එන්නේ අපේ ගම්වල ඉන්න අහිංසක කෙල්ලොන්ව රවට්ටගෙන යන්න. උන්ගේ සෙල්ලම් ඉවර වුණාම උන් කොළඹ යනවා. උන්ගේ ලෝකෙයි අපේ ලෝකෙයි අහසයි පොළොවයි වගේ. ඕවට රැවටිලා අන්තිමට මුළු ගමකටම මූණ දෙන්න බැරුව අඬන්න වෙන්නේ අපිටමයි. ඒ නිසා පාරේ තොටේ යද්දි පාඩුවේ පලයන්.” සනුලිට දරාගන්න බැරි වුණා. තමන් රවිදුට ආදරය කරන්න පටන් අරන් ඇති බව දැනෙද්දී, දෙමව්පියන්ගේ මේ කතා නිසා එයා ඇස්වල කඳුළු පුරවගෙන තමන්ගේ පුංචි කාමරේට දිව්වා.
තවත් සතියක් ගෙවිලා ගියා. සනුලි රවිදුව හැම විදිහකින්ම මඟඇරියත්, රවිදු තමන්ගේ උත්සාහය අතඇරියේ නැහැ. එයා හිතුවක්කාරයි වගේම සනුලි කෙරෙහි එයාගේ හිතේ තිබුණේ පිරිසිදු ආදරයක්. දවසක් සනුලිගේ තාත්තා කුඹුරේ තනියම උදැල්ලෙන් වැඩ කර කර ඉද්දි, රවිදු කෙලින්ම කුඹුරට බැස්සා. තමන්ගේ මිල අධික සපත්තු, සුදු ඇඳුම් මඩේ ගෑවෙන එක ගැනවත් රවිදු hිතුවේ නැහැ. තාත්තා පුදුමයෙන් සහ කේන්තියෙන් රවිදු දිහා බලලා, “මහත්තයා? මොකද මේ පැත්තේ? කාර් එක ආයෙත් කැඩුනද?” කියලා ඇහුවා.
”නෑ මාමේ… කාර් එක කැඩුනේ නෑ. මං ආවේ මාමා එක්ක කතා කරන්න,” රවිදු කෙලින්ම කතාවට බැස්සා. “මාමේ, මං දන්නවා ඔයාලා කොළඹ මිනිස්සුන්ට බයයි කියලා. මං සල්ලිකාරයෙක් තමයි, ඒත් මං නරක මිනිහෙක් නෙවෙයි. මං සනුලිට ඇත්තටම ආදරෙයි. මට ඇයව විවාහ කරලා දෙන්න.” තාත්තා අතේ තිබ්බ උදැල්ල බිමින් තිබ්බා. තාත්තාගේ මූණේ ලොකු කේන්තියක් වගේම වේදනාවක් ඇඳුනා. “මහත්තයා…! මහත්තයා සල්ලි තියෙන වැදගත් කෙනෙක් වෙන්න ඇති. ඒත් මගේ කෙල්ලව රවට්ටන්න මං ඉඩ දෙන්නේ නෑ. මහත්තයලා වගේ අය අපේ දුප්පත් කෙල්ලොන්ව අරන් ගිහින් ටික දවසකින් මහමඟට දානවා. අපිට ඔය කොළඹ සල්ලි වැඩක් නෑ. මගේ දරුවට පාඩුවේ ඉන්න දෙන්න මහත්තයා! කරුණාකරලා යන්න මෙතනින්.”
”මාමේ, මං එහෙම කරන්නේ නෑ! මං සනුලිව පණ වගේ බලාගන්නවා. මගේ ආදරේ සෙල්ලමක් නෙවෙයි,” රවිදු තමන්ගේ ස්ථාවරය වෙනස් කළේ නැහැ.
“මට මහත්තයාව විශ්වාස නෑ. ආයේ මගේ කෙල්ලගේ පස්සෙන් එන්න එපා!” තාත්තා සැරෙන් කියලා, උදැල්ලත් අරන් යන්න ගියා.
මේ ඔක්කොම සනුලි වෙල් ඉපනැල්ල අයිනේ ඈත තියෙන ගහකට මුවා වෙලා බලාගෙන හිටියේ. රවිදු කොළඹ මහත්තයෙක් වෙලත්, තමන්ගේ තාත්තා එච්චර බනිද්දීත් අහක බලාගෙන, කේන්ති ගන්නේ නැතුව මුකුත් නොකියා හිටපු විදිහ සනුලිගේ හිතට තදින්ම වැදුණා. රවිදුගේ අවංකකම එයාට දැනුණා. එදා රෑ සනුලි හැමදේම අමතක කරලා රවිදුට කෝල් එකක් ගත්තා. “හෙලෝ… සනුලි?” රවිදුගේ කටහඬේ ලොකු වෙහෙසක් වගේම කලකිරීමක් තිබ්බා.
“අයියේ… මං දැක්කා අද කුඹුරේදී වෙච්ච දේ. ඇයි අයියේ ඔයා අපේ තාත්තාගෙන් බැනුම් ඇහුවේ? ඔයාට පුළුවන්නේ මාව අතඇරලා දාන්න… ඔයාට ඕන තරම් කෙල්ලෝ ඉන්නවනේ කොළඹ,” සනුලි ඇහුවේ හඬමින්.
”මට බෑ සනුලි. මට තමුසෙව අතඅරින්න බෑ. තාත්තා බැන්නට මට කේන්ති ගියේ නෑ, මොකද මට තේරෙනවා තාත්තාගේ හිතේ තියෙන බය. මං කොහොම හරි තාත්තට ඔප්පු කරනවා මං තමුසෙව රවට්ටන්නේ නෑ කියලා. මට ඕන තමුසේ මාව විශ්වාස කරනවද කියලා දැනගන්න විතරයි.” සනුලි ගොඩක් වෙලා කල්පනා කළා. රවිදුගේ අවංක ආදරය දැන් එයාට හොඳටම විශ්වාසයි. “අයියේ… ඔයා මං වෙනුවෙන් ඔච්චර දෙයක් කරනවා නම්… මටත්… මටත් ඔයාව විශ්වාසයි. මමත් ඔයාට ආදරෙයි.” ඒ වචන ටික ඇහුණාම රවිදුගේ මුළු මහන්සියම නැති වෙලා ගියා.
කාලයත් එක්ක සනුලිගේ ගෙදරිනුත් රවිදුගේ අවංකකම ටික ටික තේරුම් ගත්තා. හැබැයි මේ ආදර කතාව වැඩි දවසක් හැංගිලා තිබ්බේ නැහැ. රවිදුගේ නිවසේ අයට, විශේෂයෙන්ම එයාගේ අම්මාට මේ ගැන ආරංචි වුණා. ඇය ඉතාමත් නපුරු, සල්ලිවලට පමණක් තැන දෙන ගැහැණියක්. දවසක් රවිදු කොළඹ නැති වෙලාවක් බලලා, රවිදුගේ අම්මා විශාල සුඛෝපභෝගී වාහනයකින් සනුලිලාගේ ගෙදරට කඩාපැන්නා. ඉස්තෝප්පුවට ආපු රවිදුගේ අම්මා පිළිකුලෙන් වටපිට බලලා, “කවුද මෙතන සනුලි කියන්නේ? එනවා එළියට!” කියලා මුළු ගමටම ඇහෙන්න සැරෙන් කෑගැහුවා. ගමේ අයත් වටපිට එකතු වෙන්න ගත්තා. සනුලිගේ අම්මා බයෙන් ගැහෙමින් ඉස්සරහට ආවා. “ඇයි නෝනා… කවුද මේ?”
”මං රවිදුගේ අම්මා. තමුසෙලා වගේ හිඟන්නෝ බලන්නේ අපේ වගේ සල්ලිකාර කොල්ලෙක්ව අල්ලගෙන ගොඩයන්න නේද? බලනවා මේ වැදගත්කමක් නැති ගේ දිහා! තමුසෙලාගේ මේ දුප්පත්කම වහගන්න මගේ පුතාවද බිලිගන්න හැදුවේ? තමුසෙලට ලැජ්ජාවක් නැද්ද?” ඒ වෙලාවේ ගෙට ආපු සනුලිගේ තාත්තාට මේ අපහාසය දරාගන්න බැරි වුණා. “නෝනා කට පරිස්සම් කරගෙන කතා කරන්න! අපි දුප්පත් වුණාට අපිට ආත්මගරුත්වයක් තියෙනවා. අපේ කෙල්ල ඔහේගේ පුතා පස්සේ ගියේ නෑ. ඔහේගේ පුතා තමයි මේ ගෙදරට ආවේ! අපිට ඔහේගේ සල්ලි වැඩක් නෑ.”
”හහ්! මගේ පුතා? සනුලි… තෝ අහපන්. ඌ ඇත්තටම සල්ලිකාරයෙක් වෙලා ඉන්නේ මගේ දේපලවලින්. තෝ ඌව බැන්දොත් ඌට සතයක් හම්බෙන්නේ නෑ. මං ඌව අස්කරනවා හැමදේකින්ම. ඌ පාරට වැටෙනවා! තෝ ඇත්තටම ඌට ආදරේ නම්… ඌව පාරට ඇදලා දාන්නේ නැතුව අදින් පස්සේ මගේ එකාව අමතක කරපන්!” රවිදුගේ අම්මා තර්ජනය කරලා, සනුලි දෙස රවා බලා යන්න ගියා.
රවිදුගේ අම්මා යන්න ගියාම සනුලි මුළු රැය පුරාම හඬමින් ගත කළා. රවිදුගේ අනාගතය, එයාගේ දේපල, සල්ලි තමන් නිසා නැති වෙනවා දකින්න සනුලි කැමති වුණේ නැහැ. එයා රවිදුට ඇත්තටම ආදරෙයි නම් රවිදුව අතහරින්න ඕන කියලා එයා හිතුවා. එයා ලොකු තීරණයක් ගත්තා. එදා ඉඳන් රවිදු ගන්න හැම කෝල් එකක්ම සනුලි ප්රතික්ෂේප කළා. දින කිහිපයකට පස්සේ රවිදු පිස්සෙක් වගේ සනුලිලාගේ ගෙදරට දිව්වා. එයාගේ අතේ ලොකු ඇඳුම් බෑග් එකකුත් තිබුණා. එයාගේ ඇස් රතු වෙලා, මුළු මූණම මලානික වෙලා තිබුණා. එයා ගෙදරින් හැමදේම අතඇරලා ඇවිත් තිබුණා.
”සනුලි…! ඇයි මගේ කෝල්ස් කට් කරන්නේ? ඇයි මාව මඟඅරින්නේ? අම්මා මෙහෙ ආවා කියලා මං දැනගත්තා. ඒකට තමුසෙත් මාව දාලා යන්නද හදන්නේ? මට තමුසෙව නැතුව ජීවත් වෙන්න බෑ,” රවිදු සනුලිගේ අතින් අල්ලලා වේදනාවෙන් ඇහුවා. සනුලි අඬන ගමන් තමන්ගේ අත මුදාගත්තා. “ඔව් අයියේ… අපි මේක නතර කරමු. මට බෑ ඔයාට ඔයාගේ පවුලේ අයවයි, දේපලයි නැති කරන්න. ඔයා යන්න අයියේ… ගිහින් අම්මලා කියන කෙනෙක්ව බඳින්න. ඔයාට මං නිසා දුක් විඳින්න වෙයි.”
රවිදු එකපාරටම සනුලිව තමන්ගේ පපුවට තද කරලා බදාගත්තා. “මට ඒ මුකුත් එපා සනුලි…! මං මේ ආවේ ආයේ නොයන්නමයි. මං ගෙදරින් ආවේ ඔක්කොම අතඇරලා. මට මගේ පවුලේ සල්ලි එපා. මට ඕන ඔයාව විතරයි. මට මගේ අත් දෙකෙන් හම්බකරන් කන්න පුළුවන්. අපි කොහොම හරි ජීවත් වෙමු. මගේ ආදරේ සල්ලිවලට වඩා වටිනවා.”
සනුලිගේ තාත්තා පුදුමයෙන් මේ දෙස බලාගෙන ඉඳලා හෙමින් කිව්වා, “මහත්තයා… මේ මොකක්ද මේ කරගත්තේ? ඔහේට මේ දුප්පත්කම පුරුදු නෑ. කුසගින්නේ ඉන්න වෙයි.”
රවිදු කෙලින්ම තාත්තා දිහා බලලා ස්ථිර ස්වරයකින් කිව්වා, “මාව විශ්වාස කරන්න මාමේ. සල්ලි නැති වුණාට මං සනුලිව කවදාවත් අඬවන්නේ නෑ. මං එයාට පණ වගේ ආදරෙයි. මට වැඩ කරන්න පුළුවන්.” සනුලි පුදුමයෙන් රවිදු දිහා බැලුවා. “අනේ අයියේ… ඔයා මං වෙනුවෙන් ඔක්කොම දාලා ආවද?”
“ඔව් සනුලි… මගේ මුළු ලෝකයම තමුසේ විතරයි,” රවිදු සනුලිගේ කඳුළු පිසදමන ගමන් ආදරයෙන් කිව්වා.
රවිදු තමන්ගේ සුවපහසු ජීවිතය, සල්ලි, දේපල හැමදේම අතඇරලා සනුලි වෙනුවෙන් ඒ ගමේම නතර වුණා. එයා සනුලිගේ තාත්තාගේ උදව් ඇතිව තමන්ගේම මහන්සියෙන් ටවුමේ පුංචි ගරාජ් එකක් පටන් ගත්තා. කොළඹ සල්ලිකාර කොල්ලා දැන් දවස් පුරාම මඩ ගාගෙන, දාඩිය පුරාගෙන මහන්සි වෙලා වාහන හැදුවා. එයාට කිසිම මහන්සියක් දැනුණේ නැහැ, මොකද හවසට ගෙදර ආවාම සනුලිගේ ආදරණීය හිනාව එයාට ලැබුණ නිසා. සනුලිගේ අහිංසක, සන්සුන් ආදරය රවිදුගේ තිබ්බ නපුරු, සැර ගතිගුණ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරලා, ඔහුව සමාජයට ආදර්ශමත්, වගකීම් දන්න සැබෑ මිනිසෙක් බවට පත් කළා. ගමේ හැමෝම රවිදුට ආදරය කරන්න පටන් ගත්තා.
කාලය සෙමින් ගෙවිලා ගියා. අවුරුදු දෙකක් ගත වුණා.
රවිදුගේ දියුණුවත්, එයාලගේ අවංක, පිරිසිදු ආදරයත් දැකපු රවිදුගේ අම්මලාට තමන් කළ වැරැද්ද තේරුම් ගියා. සල්ලිවලට වඩා වටින්නේ මිනිසෙකුගේ ගුණය සහ අවංක ආදරය බව ඔවුන් වටහා ගත්තා. රවිදු නැතුව ඔවුන්ගේ මහගෙදර පාලුවෙලා තිබුණේ. අවුරුදු දෙකකට පස්සේ, ලොකු වාහනයකින් රවිදුගේ අම්මයි තාත්තයි ආයෙමත් ඒ ගමට ආවා. හැබැයි එදා වගේ කෑගහන්න නෙවෙයි, ඇස්වල කඳුළු පුරවගෙන සනුලිව තමන්ගේ ආදරණීය ලේලි විදිහට පිළිගෙන, වැළඳගෙන සමාව ඉල්ලන්න. ඔවුන් රවිදුටත් සනුලිටත් ආශිර්වාද කළා. ලෝකය මොනතරම් වෙනස් වුණත්, සල්ලි හා බලයට වඩා අවංක හදවතකින් කරන ආදරය බලවත් කියන එකට සනුලියි රවිදුයි මුළු ලෝකයටම හොඳම උදාහරණයක් වුණා.
කතාව අවසන්…
🎥 මේ කතාවට අදාළ වීඩියෝව මෙතනින් බලන්න:
